اچ‌پی چیست؟ خرید قسطی موتر که آخر آن موتر مال خود شما می‌شود

توضیح کامل

اچ‌پی (Hire Purchase) راهی برای قسطی خریدن موتر نو یا دست‌دوم است: پیش‌پرداخت می‌دهید، موتر را با قسط ماهوار تا آخر قرارداد «کرایه» می‌کنید، و آخر قرارداد موتر مال شماست. سه بخش دارد: پیش‌پرداخت اول قرارداد؛ قسط ماهوار برای ارزش موتر به‌اضافهٔ سود؛ و یک فیس آخر به نام «اختیار خرید» (option to purchase fee)، معمولاً حدود £100، برای مالک شدن. قرارداد را معمولاً خود نمایشگاه با یک شرکت مالی برای شما جور می‌کند. به گفتهٔ MoneyHelper اچ‌پی در عمل قرضه‌ای است که موتر گرو آن است: اگر قسط ندهید، شرکت مالی می‌تواند موتر را پس بگیرد، و تا آخر قرارداد مالک موتر شرکت است.

مصارف: پیش‌پرداخت معمولاً حدود ۱۰ فیصد ارزش موتر است و پیش‌پرداخت بیشتر قسط را کم می‌کند. نرخ سود اول قرارداد تعیین می‌شود و به سابقهٔ اعتباری و مدت قرارداد بستگی دارد. قرارداد طولانی‌تر قسط را کم می‌کند ولی ممکن است در کل سود بیشتری بدهید. بیمه، تیل، ترمیم و نگهداری و جریمه‌های پارک و سرعت با خودتان است، با اینکه هنوز مالک نیستید.

مثال MoneyHelper (فقط یک مثال؛ عددهای شما فرق خواهد کرد): موتر £20,000؛ پیش‌پرداخت £2,000، قرارداد سه‌ساله. شرکت مالی بر اساس سابقهٔ اعتباری، سود ۱۵ فیصد می‌دهد. باید £18,000 به‌اضافهٔ سود را قسطی بدهید؛ در این مثال جمع سود حدود £4,460 و قسط ماهوار حدود £625. می‌بینید نرخ سود چقدر روی مصرف کل اثر دارد؛ سابقهٔ اعتباری خوب نرخ بهتری می‌آورد (مقالهٔ امتیاز اعتباری).

از کجا بگیرید و چطور: از نمایشگاهی که موتر را می‌فروشد، از دلال آنلاین، یا از بعضی بانک‌ها. پیشنهادها خیلی فرق دارند، پس اول آنلاین تحقیق کنید. در نمایشگاه هم سر قیمت موتر چانه بزنید، هم سر نرخ سالانه (APR)؛ سر پیش‌پرداخت و فیس‌ها هم. بیشتر نمایشگاه‌ها پی‌سی‌پی پیشنهاد می‌دهند؛ مطمئن شوید دقیقاً چه نوع قسطی امضا می‌کنید (مقالهٔ پی‌سی‌پی). بپرسید نرخ اعلام‌شده برای خود شماست یا «نرخ نمونه»؛ قرارداد بیمهٔ کامل لازم دارد یا نه؛ برای بردن موتر به خارج باید خبر بدهید یا نه؛ و اجازهٔ تغییر در موتر دارید یا نه. چیزهای اضافه مثل بیمه، کمک سرک و گارانتی را جدا قیمت بگیرید. برای اچ‌پی بررسی اعتباری «سخت» انجام می‌شود که در دوسیهٔ شما می‌ماند.

خوبی‌ها (به گفتهٔ MoneyHelper): مصرف موتر نوتر را خرد می‌کند؛ آخر قرارداد مالک می‌شوید؛ پرداخت آخر کوچک است؛ معمولاً سقف فاصله ندارد؛ معمولاً کمی سود کمتری از پی‌سی‌پی. بدی‌ها: تا آخرین پرداخت مالک نیستید، پس بدون اجازهٔ شرکت مالی نمی‌توانید موتر را بفروشید یا تغییر بدهید؛ قسط از پی‌سی‌پی بیشتر است و با همان بودجه موتر ارزان‌تری می‌گیرید؛ اگر وضع مالی شما تغییر کند باز قسط دارید؛ تغییر موتر وسط قرارداد سخت است؛ موتر در این مدت ارزش از دست می‌دهد؛ و تا یک‌سوم قیمت را نداده باشید، شرکت می‌تواند بدون حکم محکمه موتر را پس بگیرد. گاهی قرضهٔ شخصی، بسته به پیشنهادی که می‌گیرید، سود کمتری از اچ‌پی دارد؛ ولی قرضهٔ شخصی معمولاً گرو موتر نیست. مقایسهٔ همهٔ راه‌ها در مقالهٔ راه‌های خرید موتر است.

حمایت‌های قانون اعتبار مصرف‌کننده (Consumer Credit Act 1974) برای اچ‌پی: ۱) پس گرفتن موتر: اگر قسط عقب افتاده ولی یک‌سوم یا بیشتر از قیمت کل را داده‌اید و موتر هنوز مال شرکت است، شرکت فقط با حکم محکمه می‌تواند موتر را پس بگیرد. ۲) ختم داوطلبانه (voluntary termination): پیش از آخرین قسط، حق دارید با خبر دادن به شرکت قرارداد را ختم کنید. در این حالت باید تا نصف قیمت کل را پرداخته باشید؛ اگر کمتر داده‌اید، باید تفاوت تا نصف را بدهید، مگر اینکه قرارداد مبلغ کمتری گفته باشد. به گفتهٔ MoneyHelper، اگر دست‌کم نصف را داده‌اید حق دارید موتر را برگردانید. کتبی یا با ایمیل به شرکت مالی بگویید موتر را برمی‌گردانید و قرارداد را ختم می‌کنید، و یک نسخه نگه دارید؛ اگر خبر ندهید، آن را قسط عقب‌افتاده حساب می‌کنند و به سابقهٔ اعتباری شما آسیب می‌زند. شرکت ممکن است کار را سخت کند، مثلاً بگوید خرابی موتر بیشتر از فرسودگی عادی است؛ طبق قانون اگر از موتر درست مراقبت نکرده باشید، خسارت آن هم به قرض اضافه می‌شود.

ختم زودتر و مشکل پرداخت: می‌شود از شرکت مالی مبلغ تسویهٔ زودتر را خواست؛ یک پرداخت آخر بزرگ‌تر و موتر مال شما. اگر در قسط مشکل دارید، پیش از عقب افتادن با شرکت گپ بزنید؛ شاید قرارداد را طولانی‌تر کنند تا قسط کم شود. اگر با قرض درگیر هستید، با یک مشاور رایگان قرض گپ بزنید. اگر اچ‌پی را پیش از جنوری ۲۰۲۱ گرفته‌اید، ممکن است بیش از حق پرداخته باشید؛ مقالهٔ جبران خسارت قسطی موتر را ببینید.