پی‌سی‌پی چیست؟ قسطی موتر با «بالون» آخر قرارداد، به زبان ساده

توضیح کامل

پی‌سی‌پی (Personal Contract Purchase) قراردادی است که به شما موتری برای استفاده می‌دهد، با این اختیار که آخر قرارداد آن را بخرید. به گفتهٔ MoneyHelper نسبتاً پیچیده است، پس پیش از تعهد مطمئن شوید می‌فهمید چطور کار می‌کند. سه بخش دارد: پیش‌پرداخت اول قرارداد؛ قسط ماهوار که ارزش موتر منهای پیش‌پرداخت و بالون را به‌اضافهٔ سود می‌پوشاند؛ و پرداخت «بالون»، یک پرداخت بزرگ آخر قرارداد برای باقی قیمت موتر، که اختیاری است ولی اگر موتر را بخواهید باید بدهید. مدت قرارداد معمولاً سه تا پنج سال است؛ در این مدت از موتر کامل استفاده می‌کنید ولی مالک آن نیستید.

مبلغ بالون را شرکت مالی اول قرارداد تعیین می‌کند و بر اساس تخمین ارزش موتر در آخر قرارداد است؛ به این «ارزش آیندهٔ حداقلی تضمین‌شده» (GMFV) می‌گویند. پیش‌پرداخت معمولاً دست‌کم ۱۰ فیصد ارزش موتر است و پیش‌پرداخت بیشتر قسط را کم می‌کند. سود روی کل ارزش موتر منهای پیش‌پرداخت حساب می‌شود. با اینکه مالک موتر نیستید، بیمه، تیل، ترمیم و نگهداری و جریمه‌های پارک و سرعت با خودتان است.

مثال MoneyHelper (فقط یک مثال؛ قرارداد شما ممکن است خیلی فرق کند): موتری به ارزش £20,000؛ پیش‌پرداخت £3,000، قرارداد سه‌ساله با سود ۶ فیصد. نمایشگاه ارزش آیندهٔ موتر را £7,000 حساب می‌کند؛ این بالون است. باید £10,000 را با قسط ماهوار به‌اضافهٔ سود بدهید. سود روی £17,000 باقی‌مانده بعد از پیش‌پرداخت حساب می‌شود؛ قسط ماهوار حدود £350 و جمع سود حدود £2,500. اگر آخر کار موتر را بخواهید، £7,000 دیگر هم می‌دهید؛ روی هم £22,500 برای موتر، بدون بیمه و مصارف جانبی.

وقت امضا: اگر قرارداد را نمی‌فهمید، بخواهید توضیح بدهند؛ اگر روشن نکردند، آماده باشید که بروید. بپرسید نرخ سالانه (APR) دقیقاً برای خود شماست یا «نرخ نمونه» (representative APR) که ممکن است به شما نرسد. سقف فاصلهٔ سالانه معمولاً ۱۰,۰۰۰ مایل است؛ سقف بیشتر قسط را بالا می‌برد. بعضی نمایشگاه‌ها چیزهای اضافه مثل بیمه، کمک سرک و گارانتی پیشنهاد می‌دهند؛ بفهمید دقیقاً چه پیشنهاد می‌دهند و چقدر به قسط اضافه می‌کند. ممکن است «بیمهٔ فاصله» (GAP insurance) هم پیشنهاد کنند، که اگر موتر دزدیده شود یا کاملاً از بین برود و قرض شما به شرکت مالی بیشتر از پول بیمه باشد، فاصله را می‌پوشاند؛ ببینید لازم دارید و قیمت آن منصفانه است. برای پی‌سی‌پی بررسی اعتباری «سخت» انجام می‌شود که در دوسیهٔ اعتباری شما می‌ماند (مقالهٔ امتیاز اعتباری).

آخر قرارداد سه راه دارید: بالون را بدهید و موتر مال شما شود؛ موتر را پس بدهید؛ یا با همان نمایشگاه یک پی‌سی‌پی تازه برای موتر تازه بگیرید. اگر پس بدهید، نمایشگاه موتر را برای خرابی و رد شدن از سقف فاصله بررسی می‌کند و ممکن است جریمه بدهید. اگر ارزش موتر بیشتر از ارزش آیندهٔ تعیین‌شده باشد، می‌توانید تفاوت را پیش‌پرداخت موتر تازه کنید، ولی فقط پیش همان نمایشگاه. به گفتهٔ MoneyHelper نمایشگاه‌ها دنبال این‌اند که شما را در قراردادهای تازه نگه دارند؛ خوب فکر کنید پی‌سی‌پی تازه به نفع شماست یا نه. نمایشگاه ممکن است پیشنهاد کند بالون را با یک پی‌سی‌پی دیگر قسطی کنید؛ آن قرارداد هم آخر آن بالون دارد.

خوبی‌ها و بدی‌ها (به گفتهٔ MoneyHelper): خوبی‌ها: موتر نوتر با قسط کمتر از راه‌های دیگر؛ متعهد به پرداخت کل ارزش موتر نیستید؛ اگر آخر کار بخرید، پول شما به سمت ملکیت رفته؛ شاید بتوانید بخشی از ارزش را برای قرارداد بعدی استفاده کنید. بدی‌ها: اگر نخرید، در عمل کرایه کرده‌اید؛ قسط معمولاً از لیزینگ گران‌تر است؛ سود زیادی می‌دهید؛ سقف فاصله دارید و باید بپرسید می‌شود موتر را به خارج برد یا نه؛ اگر وضع مالی شما تغییر کند باز باید قسط بدهید؛ اگر قسط ندهید ممکن است موتر را از دست بدهید؛ و آسان در چرخهٔ تغییر موتر هر چند سال برای فرار از بالون می‌افتید.

ختم زودتر: اگر موتر عیب دارد، معمولاً در ظرف ۳۰ روز اول می‌شود آن را برگرداند و همهٔ پول را پس گرفت. اگر در پرداخت مشکل دارید، پیش از عقب افتادن قسط با شرکت مالی گپ بزنید؛ شاید مدت را طولانی‌تر کنند تا قسط کم شود. اگر گپ نزنید، ممکن است عقب افتادن را «نکول» حساب کنند و به سابقهٔ اعتباری شما آسیب بزند. «ختم داوطلبانه» (voluntary termination): قانون اعتبار مصرف‌کننده به خریدار قسطی اچ‌پی حق می‌دهد پیش از آخرین پرداخت، با خبر دادن، قرارداد را ختم کند؛ به گفتهٔ MoneyHelper این قانون برای پی‌سی‌پی هم هست و وقتی ۵۰ فیصد ارزش قرارداد را داده باشید، می‌توانید بی‌قرض بیشتر آن را ختم کنید. ولی ارزش قرارداد بالون را هم شامل می‌شود، پس معمولاً تا نزدیک آخر قرارداد به این حد نمی‌رسید. موتر به نمایشگاه برمی‌گردد و پولی پس نمی‌گیرید. اگر از موتر درست مراقبت نکرده باشید، طبق قانون باید خسارت آن را هم بدهید. «تسویهٔ زودتر» (early settlement) هم هست: یک پرداخت آخر بزرگ‌تر و موتر مال شما؛ سود کمتری می‌دهید ولی معمولاً فیس دارد.

اگر پی‌سی‌پی را پیش از جنوری ۲۰۲۱ گرفته‌اید، ممکن است بیش از حق پرداخته باشید؛ مقالهٔ جبران خسارت قسطی موتر را ببینید. مقایسهٔ همهٔ راه‌ها در مقالهٔ راه‌های خرید موتر است.