خرید موتر دست‌دوم در انگلستان: چک‌لیست پیش از خرید و حق شما اگر عیب داشت

توضیح کامل

چند بررسی ساده کمک می‌کند موتری نخرید که آسیب جدی دیده، دزدی است یا غیرقانونی دستکاری شده، و موتری بگیرید که مدام خراب نشود. طبق Citizens Advice، حتی اگر این بررسی‌ها را نکنید باز هم حقوق قانونی دارید؛ ولی پیشگیری خیلی ارزان‌تر از دعواست. این بررسی‌ها را از هر کسی که می‌خرید، انجام بدهید.

از کجا بخرید: اگر از نمایشگاه (trader) می‌خرید، دنبال کسب‌وکار قدیمی و خوشنام باشید؛ نشان انجمن صنفی یا نشانی که بگوید از آیین‌نامهٔ «امبودزمن موتر» (The Motor Ombudsman) پیروی می‌کند، یعنی اگر مشکلی شد از راه انجمن هم می‌شود پیگیری کرد. لیلام‌ها احتمالاً پرخطرترین راه خرید موتر دست‌دوم‌اند و احتمالاً حمایت قانونی خرید از نمایشگاه، مثل حق پس دادن، را ندارید. خرید از فروشندهٔ شخصی ارزان‌تر است ولی خطر آن بیشتر؛ و از فروشندهٔ شخصی نمی‌شود قسطی پی‌سی‌پی یا اچ‌پی گرفت (مقالهٔ راه‌های خرید موتر).

بررسی سابقه، قدم اول: مشخصات موتر را با DVLA مقایسه کنید. از فروشنده نمبر پلیت، نمبر معاینهٔ تخنیکی، کیلومتر و مدل را بگیرید و با سرویس رایگان DVLA چک کنید. اگر جزئیات کوچکی نمی‌خواند، بپرسید؛ شاید اشتباه ساده باشد. ولی اگر شک دارید فروشنده معلومات جعلی داده، نخرید. اگر سند موتر (V5C) با سابقهٔ DVLA نمی‌خواند، باید فروشنده را به پولیس گزارش بدهید.

قدم دوم: سابقهٔ معاینهٔ تخنیکی. چک کنید موتر مرتب معاینه شده؛ بیشتر موترهای بالای ۳ سال هر سال معاینه لازم دارند. سرویس رایگان دولت نتیجهٔ هر معاینه، کیلومتر ثبت‌شده و موعد معاینهٔ بعدی را نشان می‌دهد؛ برای موتر فقط از ۲۰۰۵ به بعد. دربارهٔ فاصله‌های بی‌معاینه بپرسید؛ ممکن است موتر بیرون از سرک اعلام شده بوده (SORN). اگر به سابقه شک دارید، ادامه ندهید (مقالهٔ معاینهٔ تخنیکی).

قدم سوم: بررسی سابقهٔ خصوصی (history check): تا £20 مصرف دارد و می‌گوید موتر دزدی گزارش شده یا نه، فروشنده هنوز روی آن قرض دارد یا نه، تصادم جدی کرده یا نه، کیلومتر آن درست است یا نه، و آیا قبلاً «کامل از بین رفته» اعلام شده، ترمیم شده و دوباره به سرک برگشته.

دیدن موتر و تست‌درایو: موتر را در روشنی روز و ترجیحاً هوای خشک ببینید؛ خرابی روی موتر تر سخت‌تر دیده می‌شود. خوب است فروشندهٔ شخصی را در خانه‌اش ببینید تا اگر بعداً مشکلی شد آدرس او را داشته باشید. سابقهٔ سرویس را بپرسید. حتماً تست‌درایو کنید، ولی فقط با بیمه؛ اگر بیمه دارید از شرکت خود بپرسید رانندگی با موتر دیگران را پوشش می‌دهد یا نه، وگرنه ممکن است بیمهٔ فروشنده پوشش بدهد. بدون بیمه تست‌درایو نکنید؛ مسئول هر خسارتی هستید و ممکن است نمرهٔ منفی بگیرید. دست‌کم ۱۵ دقیقه روی سرک‌های مختلف برانید. اگر هنوز مطمئن نیستید، بهتر است دنبال موتر دیگری بگردید؛ یا راپور مستقل کارشناسی بگیرید که حدود £120 تا £250 است.

معامله و پرداخت: چانه زدن را شروع کنید، پایین شروع کنید، و اگر احساس فشار کردید معامله را متوقف کنید. سند اصلی موتر (V5C) و تصدیق معاینهٔ معتبر را بگیرید، نه کاپی؛ هرگز موتر بدون سند نخرید (اگر خریدید، باید با فورم V62 سند تازه بخواهید). فروشنده باید فروش را به DVLA خبر بدهد و سند تازه در ظرف ۵ تا ۷ روز کاری می‌رسد. مالیهٔ سرک منتقل نمی‌شود؛ پیش از راندن باید بپردازید یا موتر را بیرون از سرک اعلام کنید. نقدی: نه سود و فیس، شاید تخفیف، ولی اگر موتر عیب داشت حمایت پرداخت اعتباری را ندارید. کارت بانکی: شاید حمایت «برگشت پرداخت» داشته باشید. کارت کریدیت: برای خرید بین £100 و £30,000 حمایت «بخش ۷۵» را دارید، حتی اگر فقط بخشی را با کارت داده باشید؛ ولی سود کارت کریدیت معمولاً بالاست. انتقال بانکی: سقف دارد و فروشندهٔ شخصی ممکن است نخواهد نمبر حساب بدهد. قسطی از راه نمایشگاه: سود دارد ولی اگر بعداً مشکلی شد، می‌توانید از شرکت مالی هم پیگیری کنید. قرضه‌ای که خودتان گرفته‌اید: شرکت مالی مسئول مشکلات موتر نیست، ولی می‌توانید با پول قرضه، با کارت بپردازید تا حمایت بگیرید.

اگر بعد از خرید عیب داشت: طبق Citizens Advice ممکن است حق ترمیم، مصرف ترمیم، یا پس گرفتن بخشی یا همهٔ پول را داشته باشید؛ اگر موتر خراب است، کار نمی‌کند، یا با اعلان و توضیحی که دادند نمی‌خواند. ولی حقی ندارید اگر: عیب را وقت خرید گفته و کامل توضیح داده‌اند؛ موتر را بازدید کرده‌اید و باید عیب را می‌دیدید، مثلاً یک فرورفتگی؛ خودتان باعث عیب شده‌اید؛ یا عیب فرسودگی عادی است، مثلاً لنت بریک بعد از مدت طولانی استفاده.

اگر موتری که خریدید هنوز قسط داشت: طبق Citizens Advice معمولاً حق ملکیت (good title) دارید، حتی اگر هنوز روی اچ‌پی یا فروش مشروط قسط مانده باشد، به شرط اینکه: نمی‌دانستید؛ با حسن نیت خریدید؛ «خریدار شخصی» هستید، یعنی موتر را برای فروش یا کرایه نمی‌خرید؛ و اولین خریدار شخصی از کسی هستید که قسط داشت. اثبات اینکه حق ملکیت ندارید با شرکت مالی است، نه شما. اگر با شما تماس گرفتند، کتبی توضیح بدهید که با حسن نیت خریده‌اید، با نام و آدرس فروشنده، تاریخ خرید، اعلان، مبلغ و رسید. اگر حق ملکیت دارید و موتر را بردند، به شرکت شکایت کنید و بعد به امبودزمن مالی. اگر حق ملکیت ندارید، می‌توانید پول خود را از فروشنده پس بخواهید: از فروشندهٔ شخصی طبق قانون فروش کالا (Sale of Goods Act 1979) و از نمایشگاه طبق قانون حقوق مصرف‌کننده (Consumer Rights Act 2015). دربارهٔ اچ‌پی، مقالهٔ اچ‌پی را ببینید.