بیمهٔ موتر در انگلستان: انواع بیمه، تخفیف نبودن خسارت، فرانشیز و فریبکاری‌ها

توضیح کامل

قانون: برای رانندگی در سرک‌های بریتانیا باید بیمهٔ موتر داشته باشید. حداقل قانونی بیمهٔ شخص ثالث است. به گفتهٔ دولت، اگر موتری دارید که قابل رانندگی است، حتی اگر آن را نمی‌رانید، دست‌کم این بیمه لازم است؛ تنها استثنا وقتی است که رسماً اعلام کنید موتر بیرون از سرک است (SORN). به این قانون «اجرای بیمهٔ پیوسته» می‌گویند. اگر نام شما صاحب ثبت‌شدهٔ موتر بی‌بیمه‌ای باشد که بیرون از سرک اعلام نشده، ممکن است £100 جریمه شوید، تایر موتر قفل، موتر توقیف یا نابود شود، یا در محکمه تا £1,000 جریمه شوید. اعلام بیرون از سرک را در مقالهٔ مالیهٔ سرک توضیح داده‌ایم.

بیمه برای راننده است، نه فقط موتر: حتی اگر خود موتر بیمه باشد، اگر بیمهٔ شما رانندگی شما را با آن پوشش ندهد، ممکن است جریمه شوید. پولیس می‌تواند به کسی که موتری را بدون بیمهٔ درست می‌راند £300 جریمه و ۶ نمرهٔ منفی بدهد؛ در محکمه ممکن است جریمهٔ بی‌حد و محرومیت از رانندگی داشته باشد. پولیس می‌تواند موتر را توقیف و گاهی نابود کند؛ برای پس گرفتن آن باید سند بیمه نشان بدهید و مصرف پارکینگ را بپردازید. اگر پولیس بخواهد، باید سند معتبر بیمه را نشان بدهید؛ اگر همراه شما نیست، ممکن است بخواهند در ظرف ۷ روز به ادارهٔ پولیس ببرید.

سه نوع بیمه: ۱) بیمهٔ کامل (fully comprehensive): بالاترین سطح؛ شما، موتر شما و دیگران را در تصادم پوشش می‌دهد، خسارت موتر خود شما، مصرف تداوی و آسیب تصادفی را هم. می‌شود مصرف حقوقی را هم اضافه کرد. بیمهٔ کامل ممکن است اجازه بدهد با اجازهٔ صاحب، موتر دیگران را برانید، ولی معمولاً فقط با پوشش شخص ثالث؛ یعنی اگر مقصر باشید، خسارت آن موتر را نمی‌دهد. ۲) شخص ثالث (third party): حداقل قانونی؛ مصرف آسیب و خسارتی را که به دیگران و دارایی آن‌ها می‌زنید می‌دهد، ولی برای خسارت یا دزدی موتر خود شما هیچ. ۳) شخص ثالث، آتش‌سوزی و دزدی (third party, fire and theft): مثل شخص ثالث، به‌اضافهٔ ترمیم یا جایگزینی اگر موتر شما دزدیده شود یا آتش بگیرد. نکتهٔ مهم: بیمهٔ کامل لزوماً گران‌ترین نیست، و بیمهٔ شخص ثالث بسته به سابقهٔ خسارت و محل زندگی ممکن است گران‌تر هم باشد؛ همیشه قیمت هر سه را بگیرید.

تخفیف نبودن خسارت (no-claims bonus): تخفیفی است که برای هر سال بدون ادعای خسارت می‌گیرید و سال‌به‌سال بیشتر می‌شود؛ به گفتهٔ MoneyHelper معمولاً از ۳۰ فیصد بعد از یک سال تا ۶۵ فیصد یا بیشتر بعد از پنج سال. اگر تصادم کنید و خسارت بگیرید، معمولاً دو سال از آن را از دست می‌دهید. حتی اگر خسارت نگیرید، وقت تمدید باید هر تصادم یا آسیبی را اعلام کنید؛ وگرنه ممکن است خسارت‌های بعدی کم یا رد شود. با پرداخت اضافه می‌شود این تخفیف را محافظت کرد؛ معمولاً یعنی یک خسارت در یک سال یا دو خسارت در سه سال بدون از دست دادن تخفیف، ولی جلوی بالا رفتن حق بیمه را نمی‌گیرد. اگر فقط رانندهٔ اضافه (named driver) در بیمهٔ کس دیگری هستید، معمولاً تخفیف نبودن خسارت برای شما جمع نمی‌شود.

فرانشیز (excess): مبلغ ثابتی است که وقت ادعای خسارت خودتان می‌پردازید و بسته به نوع خسارت فرق می‌کند. فرانشیز اجباری را شرکت بیمه تعیین می‌کند؛ می‌توانید فرانشیز داوطلبانه را بالا ببرید تا حق بیمه (premium) کم شود، ولی وقت خسارت پول کمتری می‌گیرید و شرکت‌ها معمولاً فرانشیز را اول می‌گیرند، پس باید توان پرداخت آن را داشته باشید.

قیمت بیمه به چه بستگی دارد: شرکت بیمه از معلوماتی مثل عمر، کود پستی، موتر و تغییرات آن، نوع پوشش، فاصلهٔ سالانه، خسارت‌های قبلی، سابقهٔ جرمی و سال‌های بدون خسارت استفاده می‌کند. هر موتر یک گروه بیمه از ۱ تا ۵۰ دارد؛ ۱ ارزان‌ترین و ۵۰ گران‌ترین. چیزهایی که ممکن است کمک کند: موتر در گروه پایین، امنیت بیشتر (الارم، گاراج قفل‌دار)، یک رانندهٔ کم‌خطر اضافه، پرداخت سالانه به‌جای ماهوار (شرکت‌ها گاهی برای قسط ماهوار سود می‌گیرند)، خرید ۳ تا ۴ هفته پیش از شروع بیمه، و بیمهٔ جعبه‌سیاه (telematics) که رانندگی را می‌سنجد؛ ولی اگر رانندگی شما خوب نباشد، حق بیمه بالا می‌رود و حتی ممکن است بیمه لغو شود. بعضی شرکت‌ها برای دورهٔ Pass Plus تخفیف می‌دهند؛ مقدار آن به شرکت بستگی دارد و همه نمی‌دهند. فاصله را کمتر از واقع نگویید؛ اگر بیمه بفهمد بیشتر رانده‌اید، ممکن است خسارت کمتری بدهد.

مقایسه و خرید: ویب‌سایت‌های مقایسهٔ قیمت جای خوبی برای شروع‌اند، ولی دست‌کم از دو ویب‌سایت استفاده کنید، چون همه یک معیار و یک شرکت‌ها را ندارند. ارزان‌ترین همیشه بهترین نیست. اگر از راه ویب‌سایت‌ها بیمه پیدا نمی‌کنید، دلال بیمه ممکن است کمک کند. پیش از خرید چک کنید: فرانشیز هر بخش، پوشش وسایل داخل موتر، شیشه، گم شدن کلید، کش کردن موتر، موتر جایگزین (بعضی شرکت‌ها فقط ۱۴ تا ۲۱ روز)، و اینکه حتماً باید به ورکشاپ مشخصی بروید یا نه.

چه چیزهایی را باید به شرکت بیمه بگویید: معلومات درست و تازه دربارهٔ خودتان و موتر؛ وگرنه ممکن است بیمه بی‌اعتبار شود و خسارتی پرداخت نشود. اگر آدرس شما تغییر کرد، موتر را برای کار استفاده کردید، نمرهٔ منفی گرفتید، شغل شما تغییر کرد، موتر را تغییر دادید (مثلاً رینگ اسپورت)، تصادم کردید یا خسارت قبلی داشتید، یا جای پارک و الارم تغییر کرد، خبر بدهید. لغو بیمه هر وقت ممکن است، ولی معمولاً جز وقت تمدید مصرف لغو دارد و تخفیف همان سال را نمی‌گیرید. اگر در پرداخت مشکل دارید، بیمه را لغو نکنید؛ با شرکت تماس بگیرید. شرکت‌های بیمه مکلف‌اند به مشتری در سختی مالی کمک کنند و راه‌ها را توضیح بدهند.

تصادم: اگر تصادمی باعث خسارت یا آسیب شد، باید نام و آدرس خود و نمبر پلیت را به هر کسی که دلیل موجه دارد بدهید (و اگر موتر مال شما نیست، نام و آدرس صاحب آن را). اگر همان وقت ندادید، باید در ظرف ۲۴ ساعت به پولیس گزارش بدهید. به شرکت بیمه هم باید خبر بدهید، حتی اگر نمی‌خواهید خسارت بگیرید. اگر با رانندهٔ بی‌بیمه تصادم کردید، به پولیس بگویید؛ اگر قربانی رانندهٔ بی‌بیمه یا فراری هستید، ممکن است بتوانید جبران خسارت بگیرید.

رانندگی در خارج: همهٔ بیمه‌های بریتانیا حداقل پوشش شخص ثالث را برای اتحادیهٔ اروپا و چند کشور دیگر دارند. برای بعضی کشورها، مثل ترکیه، ممکن است «کارت سبز» (green card) لازم باشد که شرکت بیمه می‌دهد؛ اگر پستی بفرستد، تا ۶ هفته وقت بگذارید. پیش از سفر از شرکت بیمه بپرسید.

شاگرد: اگر با جواز موقت تمرین می‌کنید، بیمهٔ شاگرد لازم دارید؛ جزئیات در مقالهٔ جواز موقت است. اگر تازه کامیاب شده‌اید، مقالهٔ امتحان عملی را ببینید.