Araç sigortası: türleri, hasarsızlık indirimi, muafiyet ve dolandırıcılık

Ayrıntılı açıklama

Yasa: Birleşik Krallık yollarında araç kullanmak için araç sigortanız olmalıdır. Yasal asgari trafik sigortasıdır. Hükümete göre sürülebilir bir aracınız varsa, sürmeseniz bile en az bu sigorta gerekir; tek istisna aracın trafikten çekildiğini resmen bildirmenizdir (SORN). Buna «sürekli sigorta zorunluluğu» denir. Trafikten çekildiği bildirilmemiş sigortasız bir aracın kayıtlı sahibiyseniz £100 ceza alabilir, aracınıza tekerlek kilidi takılabilir, araç bağlanabilir veya imha edilebilir ya da mahkemede £1,000'a kadar ceza alabilirsiniz. Trafikten çekme bildirimini yol vergisi yazısında anlattık.

Sigorta yalnızca araç değil sürücü içindir: araç sigortalı olsa bile sigortanız sizin onu sürmenizi kapsamıyorsa ceza alabilirsiniz. Polis, doğru sigortası olmadan araç süren birine £300 ceza ve 6 ceza puanı verebilir; mahkemede sınırsız ceza ve sürüş yasağı olabilir. Polis aracı bağlayabilir, bazen imha edebilir; geri almak için sigorta belgesi göstermeniz ve otopark ücretini ödemeniz gerekir. Polis isterse geçerli sigorta belgesini göstermelisiniz; yanınızda değilse 7 gün içinde karakola götürmeniz istenebilir.

Üç tür sigorta: birincisi, kasko (fully comprehensive): en yüksek düzey; kazada sizi, aracınızı ve başkalarını kapsar, kendi aracınızın hasarını, tedavi masraflarını ve kaza yaralanmasını da. Hukuki masraflar da eklenebilir. Kasko, sahibinin izniyle başkalarının araçlarını sürmenize izin verebilir, ama genellikle yalnızca trafik sigortası düzeyinde; yani kusurluysanız o aracın hasarını ödemez. İkincisi, trafik (third party): yasal asgari; başkalarına ve mallarına verdiğiniz zararı öder, ama kendi aracınızın hasarı veya çalınması için hiçbir şey. Üçüncüsü, trafik artı yangın ve hırsızlık (third party, fire and theft): trafik gibi, artı aracınız çalınır veya yanarsa onarım veya yenisi. Önemli nokta: kasko mutlaka en pahalısı değildir; hasar geçmişinize ve oturduğunuz yere göre trafik sigortası daha pahalı bile olabilir; her zaman üçünün de fiyatını alın.

Hasarsızlık indirimi (no-claims bonus): tazminat talep etmediğiniz her yıl için aldığınız ve yıldan yıla artan indirim; MoneyHelper'a göre genellikle bir yıl sonra yüzde 30'dan beş yıl sonra yüzde 65 veya daha fazlasına. Kaza yapıp tazminat alırsanız genellikle iki yılını kaybedersiniz. Tazminat almasanız bile yenilemede her kaza veya hasarı bildirmelisiniz; yoksa sonraki talepler azaltılabilir veya reddedilebilir. Ek ödemeyle bu indirim korunabilir; genellikle bir yılda bir veya üç yılda iki talep yapıp indirimi kaybetmemek demektir, ama primin artmasını engellemez. Başkasının sigortasında yalnızca ek sürücüyseniz (named driver) genellikle size hasarsızlık indirimi birikmez.

Muafiyet (excess): talepte bulunduğunuzda kendinizin ödediği sabit tutardır ve hasar türüne göre değişir. Zorunlu muafiyeti sigorta şirketi belirler; primi (premium) düşürmek için gönüllü muafiyeti artırabilirsiniz, ama talepte daha az para alırsınız ve şirketler genellikle muafiyeti önce alır; ödeyebilecek durumda olmalısınız.

Fiyat neye bağlı: sigorta şirketi yaş, posta kodu, araç ve değişiklikleri, kapsam türü, yıllık mesafe, önceki talepler, sabıka kaydı ve hasarsız yıllar gibi bilgileri kullanır. Her aracın 1'den 50'ye bir sigorta grubu vardır; 1 en ucuz, 50 en pahalı. Yardımcı olabilecekler: düşük gruplu araç, daha fazla güvenlik (alarm, kilitli garaj), düşük riskli ek bir sürücü, aylık yerine yıllık ödeme (şirketler aylık taksite bazen faiz alır), sigorta başlamadan 3-4 hafta önce satın almak ve sürüşü ölçen kara kutu sigortası (telematics); ama sürüşünüz iyi değilse prim artar, hatta sigorta iptal edilebilir. Bazı şirketler Pass Plus kursu için indirim verir; miktarı şirkete bağlıdır, hepsi vermez. Mesafeyi gerçekte olduğundan az söylemeyin; sigorta daha fazla sürdüğünüzü öğrenirse daha az tazminat ödeyebilir.

Karşılaştırma ve satın alma: fiyat karşılaştırma siteleri başlamak için iyidir, ama en az iki site kullanın, çünkü hepsi aynı ölçütü ve aynı şirketleri kullanmaz. En ucuz her zaman en iyisi değildir. Sitelerden sigorta bulamazsanız bir broker yardımcı olabilir. Satın almadan önce kontrol edin: her bölümün muafiyeti, araç içindeki eşyaların kapsamı, cam, anahtar kaybı, çekici, yedek araç (bazı şirketler yalnızca 14-21 gün) ve belirli bir servise gitmek zorunda olup olmadığınız.

Sigorta şirketine söylemeniz gerekenler: kendiniz ve araç hakkında doğru ve güncel bilgi; yoksa sigorta geçersiz olabilir ve hiçbir tazminat ödenmeyebilir. Adresiniz değişirse, aracı iş için kullanırsanız, ceza puanı alırsanız, mesleğiniz değişirse, aracı değiştirirseniz (örneğin spor jant), kaza yaparsanız veya önceki talebiniz varsa, ya da park yeri ve alarm değişirse bildirin. Sigorta her zaman iptal edilebilir, ama yenileme dışında genellikle iptal ücreti vardır ve o yılın indirimini alamazsınız. Ödemede zorlanıyorsanız sigortayı iptal etmeyin; şirketi arayın. Sigorta şirketleri mali sıkıntıdaki müşteriye yardım etmek ve seçenekleri açıklamakla yükümlüdür.

Kaza: Bir kaza hasara veya yaralanmaya yol açtıysa, makul sebebi olan herkese adınızı, adresinizi ve plakayı vermelisiniz (araç sizin değilse sahibinin adını ve adresini). O anda vermediyseniz 24 saat içinde polise bildirmelisiniz. Tazminat istemeseniz bile sigorta şirketine de haber vermelisiniz. Sigortasız bir sürücüyle kaza yaptıysanız polise söyleyin; sigortasız veya kaçan bir sürücünün mağduruysanız tazminat alabilirsiniz.

Yurt dışında sürüş: Birleşik Krallık'taki tüm sigortalar Avrupa Birliği ve birkaç ülke için en az trafik sigortası kapsamı içerir. Türkiye gibi bazı ülkeler için sigorta şirketinin verdiği «yeşil kart» (green card) gerekebilir; postayla gönderirse 6 hafta süre tanıyın. Yolculuktan önce sigorta şirketine sorun.

Öğrenci sürücü: Geçici ehliyetle pratik yapıyorsanız öğrenci sürücü sigortası gerekir; ayrıntılar geçici ehliyet yazısında. Yeni geçtiyseniz uygulamalı sınav yazısına bakın.