İkinci el araba almak: kontrol listesi ve kusur çıkarsa haklarınız

Ayrıntılı açıklama

Birkaç basit kontrol, ağır hasarlı, çalıntı veya yasadışı değiştirilmiş bir araç almamanıza ve sürekli bozulmayan bir araç almanıza yardım eder. Citizens Advice'a göre bu kontrolleri yapmasanız da yasal haklarınız vardır; ama önlem almak anlaşmazlıktan çok daha ucuzdur. Kimden alırsanız alın bu kontrolleri yapın.

Nereden alınır: Galeriden (trader) alıyorsanız eski ve iyi tanınan bir işletme arayın; bir meslek birliğinin logosu veya «Motor Ombudsmanı» (The Motor Ombudsman) kurallarına uyduğunu gösteren işaret, sorun çıkarsa birlik üzerinden de takip edebileceğiniz anlamına gelir. Açık artırmalar muhtemelen ikinci el araç almanın en riskli yoludur ve muhtemelen galeriden alırken olan iade hakkı gibi yasal korumanız olmaz. Şahıstan almak daha ucuz ama daha risklidir; şahıs satıcıdan PCP veya HP taksiti alınamaz (araba alma yolları yazısı).

Geçmiş kontrolü, birinci adım: aracın bilgilerini DVLA ile karşılaştırın. Satıcıdan plaka numarasını, muayene numarasını, kilometreyi ve modeli alın ve ücretsiz DVLA hizmetiyle kontrol edin. Küçük bir ayrıntı uyuşmuyorsa sorun; basit bir hata olabilir. Ama satıcının sahte bilgi verdiğinden şüpheleniyorsanız almayın. Araç belgesi (V5C) DVLA kaydıyla uyuşmuyorsa satıcıyı polise bildirmeniz gerekir.

İkinci adım: muayene geçmişi. Aracın düzenli muayene edildiğini kontrol edin; 3 yaşından büyük araçların çoğu her yıl muayene gerektirir. Devletin ücretsiz hizmeti her muayenenin sonucunu, kaydedilen kilometreyi ve bir sonraki muayene tarihini gösterir; yalnızca 2005 ve sonrası araçlar için. Muayenesiz dönemleri sorun; araç trafikten çekilmiş olabilir (SORN). Geçmişten şüpheleniyorsanız devam etmeyin (araç muayenesi yazısı).

Üçüncü adım: özel geçmiş kontrolü (history check): £20'a kadar tutar; aracın çalıntı bildirilip bildirilmediğini, satıcının üzerinde hâlâ borcu olup olmadığını, ağır kaza geçirip geçirmediğini, kilometresinin doğru olup olmadığını ve daha önce «pert» ilan edilip onarılarak yola dönüp dönmediğini söyler.

Aracı görmek ve deneme sürüşü: Aracı gün ışığında ve tercihen kuru havada görün; ıslak araçta hasar zor görülür. Şahıs satıcıyı evinde görmek iyidir; sonra sorun çıkarsa adresini bilirsiniz. Servis geçmişini sorun. Mutlaka deneme sürüşü yapın, ama yalnızca sigortayla; sigortanız varsa şirketinize başkalarının araçlarını sürmeyi kapsayıp kapsamadığını sorun, yoksa satıcının sigortası kapsayabilir. Sigortasız deneme sürüşü yapmayın; her hasardan siz sorumlusunuz ve ceza puanı alabilirsiniz. Farklı yollarda en az 15 dakika sürün. Hâlâ emin değilseniz başka bir araç aramanız daha iyi olur; ya da yaklaşık £120 ile £250 arası tutan bağımsız bir ekspertiz raporu alın.

Pazarlık ve ödeme: Pazarlığa düşükten başlayın ve baskı hissederseniz işlemi durdurun. Kopya değil, asıl araç belgesini (V5C) ve geçerli muayene belgesini alın; belgesiz araç asla almayın (aldıysanız V62 formuyla yeni belge istemeniz gerekir). Satıcı satışı DVLA'ya bildirmeli; yeni belge 5 ila 7 iş günü içinde gelir. Yol vergisi devredilmez; sürmeden önce ödemeli veya aracı trafikten çekilmiş bildirmelisiniz. Nakit: faiz ve ücret yok, belki indirim, ama araç kusurluysa kredili ödeme koruması yok. Banka kartı: «ödeme iadesi» korumanız olabilir. Kredi kartı: £100 ile £30,000 arasındaki alışverişlerde, yalnızca bir kısmını kartla ödeseniz bile «75. madde» korumanız vardır; ama kredi kartı faizi genellikle yüksektir. Banka havalesi: limiti vardır ve şahıs satıcı hesap numarası vermek istemeyebilir. Galeri üzerinden taksit: faizlidir ama sonra sorun çıkarsa finans şirketinden de takip edebilirsiniz. Kendi aldığınız kredi: finans şirketi araç sorunlarından sorumlu değildir, ama koruma için kredi parasıyla kartla ödeyebilirsiniz.

Satın aldıktan sonra kusur çıkarsa: Citizens Advice'a göre araç bozuksa, çalışmıyorsa veya ilana ve yapılan açıklamaya uymuyorsa onarım, onarım masrafı ya da paranın bir kısmını veya tamamını geri alma hakkınız olabilir. Ama şu durumlarda hakkınız yoktur: kusur satışta söylenip tam açıklandıysa; aracı incelediyseniz ve kusuru, örneğin bir göçüğü, görmeniz gerekiyorduysa; kusura siz sebep olduysanız; ya da kusur, uzun kullanımdan sonra fren balatası gibi olağan yıpranmaysa.

Aldığınız araç hâlâ taksitliyse: Citizens Advice'a göre, üzerinde HP veya şartlı satış taksiti kalmış olsa bile genellikle mülkiyet hakkınız (good title) vardır; şu şartlarla: bilmiyordunuz; iyi niyetle aldınız; «şahıs alıcısınız», yani aracı satmak veya kiralamak için almıyorsunuz; ve taksit borcu olan kişiden alan ilk şahıs alıcısınız. Mülkiyet hakkınız olmadığını kanıtlamak sizin değil, finans şirketinin işidir. Sizinle iletişime geçerlerse, satıcının adı ve adresi, alım tarihi, ilan, tutar ve makbuzla birlikte iyi niyetle aldığınızı yazılı açıklayın. Mülkiyet hakkınız varsa ve aracı aldılarsa şirkete, sonra mali ombudsmana şikâyet edin. Mülkiyet hakkınız yoksa paranızı satıcıdan isteyebilirsiniz: şahıs satıcıdan Mal Satışı Yasası (Sale of Goods Act 1979), galeriden Tüketici Hakları Yasası (Consumer Rights Act 2015) uyarınca. HP için HP yazısına bakın.