Universal Credit: nedir, kimler alabilir ve ne kadar

Ayrıntılı açıklama

Universal Credit nedir: geliriniz düşükse, işiniz yoksa veya çalışamıyorsanız geçim masrafları için aylık para. Çalışan, hatta serbest çalışan veya yarı zamanlı çalışan kişi de alabilir (serbest çalışma yazısı). Konut yardımının (Housing Benefit) ve gelire bağlı ESA'nın yerini alıyor; «geçiş» mektubu (Migration Notice) aldıysanız mektuptaki süreye kadar başvurmalısınız.

Şartlar: Birleşik Krallık'ta yaşamak, 18 yaş veya üstü olmak (16 ve 17 yaşındakiler için birkaç istisnayla), emeklilik yaşının altında olmak (devlet emekli maaşı yazısı) ve paranızın, birikiminizin ve yatırımlarınızın £16,000 veya daha az olması. Eşiniz veya hayat arkadaşınızla yaşıyorsanız o şartları taşımasa bile birlikte başvurmalısınız; onun geliri ve birikimi de hesaba katılır. Tam zamanlı öğrenci genellikle alamaz, örneğin bir çocuktan sorumluysa gibi özel durumlar hariç.

Vize şartı: göçmenlik dairesinin rehberine göre oturum izninde «kamu fonlarına erişim yok» (NRPF) şartı olabilir; yani yardımların, vergi kredilerinin ve devlet konut yardımının çoğunu alamazsınız. Universal Credit de bu «kamu fonlarından» biridir. New Style JSA gibi ödenmiş ulusal sigortaya dayanan yardımlar kamu fonu sayılmaz. Bu genel bilgidir; kendi durumunuz için başvurmadan önce yetkili bir göçmenlik danışmanıyla konuşun.

Aylık temel tutar (2026-2027 yılı): 25 yaş altı bekâr £338.58; 25 yaş ve üstü bekâr £424.90; ikisi de 25 yaş altı çift ikisi için £528.34; biri 25 yaş veya üstü olan çift ikisi için £666.97.

Ek tutarlar (2026-2027 yılı): sizinle yaşayan her çocuk için ayda £303.94; ilk çocuk 6 Nisan 2017'den önce doğduysa onun için £47.94 daha (çocuk yardımı yazısı). Çalışıyorsanız kreş veya kayıtlı bakıcı çocuk bakımı masrafının yüzde 85'ine kadarını geri alırsınız; ayda bir çocuk için en fazla £1,071.09, 2 veya daha fazla çocuk için £1,836.16; önce siz ödersiniz, sonra geri alırsınız (kreş yazısı). Engelli çocuk, kendi hastalığınız veya engeliniz, haftada en az 35 saat birine bakmanız ve kira için de ek tutarlar vardır. Ek tutarlar kendiliğinden eklenmez; değişikliği bildirmeniz gerekir.

Kira yardımı: konut parası genellikle aylık ödemede gelir ve ev sahibine kendiniz ödersiniz. Miktarı aile büyüklüğüne, yaşa ve oturulan yere bağlıdır; 35 yaş altı ve yalnızsanız genellikle yalnızca paylaşımlı evde bir oda için hesaplanır. Konut parası tüm kirayı karşılamıyorsa İngiltere'de belediyenin «Kriz ve Dayanıklılık Fonu»ndan (Crisis and Resilience Fund) yardım isteyin (ev kiralama yazısı). Kira gecikmişse siz veya ev sahibi konut parasının doğrudan ev sahibine gitmesini isteyebilirsiniz; ev sahibi başvurursa 7 gün içinde çevrimiçi hesapta kabul edip etmediğinizi söylemelisiniz.

Neler azaltır: £6,000'dan fazla paranız ve birikiminiz varsa £6,000 ile £16,000 arasındaki her £250 için £4.35 düşülür. Belediye vergisi, mahkeme cezası, elektrik, gaz ve su borçları da ödemeden kesilebilir (belediye vergisi yazısı). Carer’s Allowance ve devlet emekli maaşı gibi bazı diğer yardımlar Universal Credit'ten aynı miktarda düşülür.

Çalışma ve gelir: çalışma saati sınırı yoktur. Her £1 gelir için ödemeden 55p düşülür. Bir çocuktan sorumluysanız veya işinizi etkileyen bir hastalığınız ya da engeliniz varsa belirli bir sınıra (work allowance) kadar düşülmez: konut yardımı alıyorsanız ayda £427, almıyorsanız ayda £710 (2026-2027 yılı). İşverenlerin çoğu geliri kendileri bildirir (asgari ücret yazısı). Ödeme gelir artışı nedeniyle kesildiyse ve 6 ay veya daha az geçtiyse gelir düşünce otomatik olarak yeniden başlar.

Ödeme: ayda bir banka hesabına (banka hesabı yazısı). İlk ödeme genellikle yaklaşık 5 hafta sürer; o zamana kadar paraya ihtiyacınız varsa sonradan ödemelerden düşülen bir avans (advance) isteyin. Her ayın tutarı bir aylık «değerlendirme dönemine» göre hesaplanır ve genellikle bitiminden 7 gün sonra ödenir. Tek aylık ödemeyi yönetmek zorsa başka bir ödeme düzenlemesi (APA) isteyebilirsiniz, örneğin kiranın doğrudan ev sahibine ödenmesi.

Yükümlülükler (claimant commitment): para almak için iş bulmak veya gelirinizi artırmak için ne yapacağınızı söyleyen bir taahhüdü kabul etmelisiniz; genellikle iş merkezinde bir iş koçuyla (work coach) yapılan bir görüşmede. Yapacaklarınız hastalığa, birine bakmaya veya 13 yaşından küçük çocuğunuz olmasına bağlıdır. Taahhüde uymazsanız veya randevuyu gerekçesiz kaçırırsanız ödeme azaltılır veya kesilir (sanction); bu yüzden kira, ısınma veya yemek paranız yoksa «zorluk ödemesi» (hardship payment) isteyin.

Değişiklikleri hemen bildirin: yeni iş veya işin bitmesi, yeni çocuk, partnerle yaşamak, yeni adres, kira değişikliği, Birleşik Krallık dışına seyahat, birikim değişikliği ve göçmenlik durumu değişikliği. Geç bildirirseniz fazla parayı geri ödemeniz gerekir ve yanlış bilgi mahkemeye veya cezaya varabilir. Bir karara katılmıyorsanız önce «zorunlu yeniden değerlendirme» (mandatory reconsideration) isteyin. Örneğin hastalık nedeniyle kusurunuz olmadan geç başvurduysanız bir aya kadar geriye dönük hesaplanabilir.