Banka hesabı açmak: hangi belgeler gerekir, reddedilirseniz ne yaparsınız

Ayrıntılı açıklama

Vadesiz hesap (current account) günlük harcamaların ana hesabıdır: maaşınız veya yardımınız buraya yatar, faturaları buradan ödersiniz ve genellikle alışveriş ve ATM için bir banka kartı (debit card) alırsınız. Bu hesapla otomatik ödeme (Direct Debit) ve düzenli ödeme talimatı (standing order) kurabilirsiniz. Banka ek hesap (overdraft) ve başka krediler de verebilir. Tasarruf hesabı (savings account) ayrıdır ve paranıza faiz verir. Başka biriyle, örneğin eşinizle, ortak hesap da açılabilir.

Hesap açmak için genellikle bir form doldurursunuz; çoğunlukla şubede veya çevrimiçi, bazen telefonla. Kimliğinizi kanıtlamanız gerekir: tam ad, doğum tarihi ve adres. Genellikle 2 ayrı belge isterler; biri kim olduğunuzu gösteren, örneğin pasaport, biri nerede yaşadığınızı gösteren, örneğin yeni bir fatura. Bankanın istediği belgelerin hiçbiri sizde yoksa banka, sizi tanıyan sorumlu bir kişinin mektubunu kabul etmelidir; örneğin aile hekimi, öğretmen, sosyal hizmet görevlisi veya denetimli serbestlik görevlisi. Bazı hesaplar yalnızca 18 yaş ve üzeri içindir.

Çoğu banka kimlik için ehliyet veya pasaport ister; çevrimiçi başvuruyorsanız fotoğrafını ve çoğu zaman bir özçekim de. Bunlar yoksa başka bir belge kabul edip etmediklerine bakın; genellikle bankanın kendi sitesinde yazar. Örneğin İş ve Emeklilik İdaresi'nden, vergi idaresinden (HMRC), iş merkezinden, belediyeden, aile hekiminizden, bir din görevlisinden ya da işvereninizden, kolejinizden veya eğitim kurumunuzdan kimliğinizi ve adresinizi doğrulayan bir mektup. Yabancı öğrenci, göçmen işçi, mülteci veya sığınmacının kimlik ve adres için başka belgeleri de olabilir. Seçmen kütüğüne kayıt da yardımcı olur, çünkü bazı bankalar kontrol için onu kullanır.

Banka hesap açmayı reddedebilir ve her zaman sebebini söylemek zorunda değildir; genellikle yapabileceğiniz bir şey yoktur. Kredi geçmişiniz kötüyse (poor credit rating) normal vadesiz hesap verilmeyebilir. Ancak banka ırk, cinsiyet, engellilik, din veya cinsel yönelim nedeniyle size ayrımcılık yapamaz; böyle olursa Financial Ombudsman Service'e şikâyet edebilirsiniz.

«Temel hesap» (basic bank account), kötü kredi geçmişi, düşük gelir veya önceki hesapta borç nedeniyle normal hesap alamayanlar içindir. Herhangi bir bankadan veya finans kuruluşundan (building society) isteyebilirsiniz; böyle bir hesapları olup olmadığını ve şartlarını söylemeleri gerekir. Eski kötü borçlarınız veya ödenmemiş bir ilçe mahkemesi kararınız (county court judgment) olsa bile temel hesap alabilmelisiniz. Genellikle açmak için para gerekmez, ücreti yoktur; maaş ve yardım buraya yatar, nakit ve çek yatırırsınız, faturaları otomatik ödemeyle öder ve ATM'den para çekersiniz.

Devletin MoneyHelper sitesine göre temel hesabı açmak ve kullanmak ücretsizdir. Yalnızca birkaç iş için ücret alabilirler; örneğin kartı yurt dışında veya başka para biriminde kullanmak ya da hesap dökümünün kopyasını istemek. Açmak için en az 16 yaşında olmalısınız, bazı bankalar 18 yaş ister. Genellikle önce aynı bankanın normal hesabına başvurmanız gerekir; şartlarını karşılamazsanız temel hesap alıp alamayacağınızı söylemeleri gerekir. Kredi kontrolünü «geçmeniz» gerekmez, ama kontrole izin vermelisiniz, çünkü banka kimliğinizi doğrulamak için onu kullanır. Temel hesap başvurunuz reddedilirse nedenini sorun; banka dolandırıcılık veya kara para aklamadan şüphelenmiyorsa nedenini söylemesi gerekir.

Temel hesabın eksikleri de var: çek defteri ve ek hesap yoktur; otomatik ödeme kurduysanız ve hesapta yeterli para yoksa ceza alabilirsiniz. Önceki hesabınızda ek hesap veya borç varsa ve temel hesabı aynı banka grubundan bir bankada açarsanız, önceki borcu yeni hesaptaki paradan alabilirler; bu yüzden yardım veya devlet emekli maaşı alıyorsanız temel hesabı başka bir gruptan bir bankada açmanız daha iyidir.

Hiçbir yer hesap vermezse iki yol daha var: kâr amacı gütmeyen kredi kooperatiflerinde (credit union) vadesiz hesap, aylık ücreti olabilir; ve ön ödemeli kart (prepaid card), genellikle kimlik belgesi istemez, onunla alışveriş yapar ve nakit çekersiniz, ama genellikle düzenli ödeme talimatı kurulamaz. Dikkat: iki yıldan uzun süre kullanmazsanız veya ülkeden ayrılırsanız banka temel hesabı kapatabilir; bu durumda en az iki ay önceden haber verir.

Hesap açılmadan önce şartlar, faiz oranı ve ücretler size verilmelidir. Hesap açıldıktan sonra banka şartları değiştirmek isterse en az 2 ay önceden bildirmeli; siz de bildirimden sonraki 60 gün içinde hesabı önceden haber vermeden ve ek ücret ödemeden kapatabilirsiniz.

İleride bankanızı değiştirmek isterseniz önce yeni hesabı açın, sonra eskisini kapatın ve otomatik ödemeleri ve düzenli ödemeleri taşıyın veya iptal edin. Ücretsiz Current Account Switch Service hizmeti bunu sizin için otomatik yapabilir.

Universal Credit yardımı alıyorsanız devletin tasarruf programına (Help to Save) katılıp biriktirdiğiniz her £1 için 50p ek alabilirsiniz.