باز کردن حساب بانکی: چه سندی لازم است و اگر رد کردند چه کنید
در این صفحه
در یک نگاه
- برای باز کردن حساب معمولاً ۲ سند می‌خواهند: یکی برای هویت، مثل پاسپورت، و یکی برای آدرس، مثل یک بل تازه.
- سندهایی که بانک می‌خواهد را ندارید؟ بانک باید مکتوبی از یک شخص مسئول که شما را میشناسد قبول کند؛ مثلاً داکتر فامیلی، معلم یا مددکار اجتماعی.
- اگر حساب معمولی ندادند، «حساب ابتدایی» (basic bank account) را بخواهید: برای باز کردن و استفاده رایگان است و لازم نیست چک کریدت را قبول شوید.
حالا چه کار کنم
سندها را آماده کنید: پاسپورت برای هویت، و یک بل تازه یا مکتوبی که آدرس تان را نشان بدهد.
اگر سند آدرس ندارید، از داکتر فامیلی، معلم طفل تان یا مددکار اجتماعی تان مکتوبی بخواهید که شما را میشناسد و آدرس تان را تأیید می‌کند.
فورم درخواست را پر کنید؛ معمولاً در شعبه یا آنلاین، و گاهی از راه تیلفون. پیش از امضا، شرایط حساب، فیس‌ها و سود را بخواهید و بخوانید.
اگر حساب معمولی را رد کردند، از همان بانک بپرسید «حساب ابتدایی» دارد یا نه و شرطش چیست؛ بانک باید جواب تان را بدهد.نامش روی فورم‌ها: Basic bank account
اگر فکر می‌کنید به خاطر نژاد، مذهب یا چیزی مثل آن رد تان کردند، اول از خود بانک شکایت کنید و بعد نزد Financial Ombudsman Service بروید.
توضیح کامل
حساب جاری (current account) حساب اصلی مصارف روزمره است: معاش یا کمک مالی تان به آن واریز میشود، بل‌ها را از آن می‌پردازید و معمولاً یک کارت بانکی (debit card) هم برای خرید و ماشین پولگیری میگیرید. با این حساب میتوانید برداشت خودکار (Direct Debit) و پرداخت منظم (standing order) را راه بیندازید. بانک ممکن است اجازهٔ اضافهبرداشت (overdraft) و قرضهای دیگر هم بدهد. حساب پس‌انداز (savings account) جدا است و به پول تان سود می‌دهد. میشود حساب مشترک هم با کس دیگری، مثلاً همسر تان، باز کرد.
برای باز کردن حساب معمولاً یک فورم پر می‌کنید؛ اغلب در شعبه یا آنلاین، و گاهی از راه تیلفون. باید هویت تان را ثابت کنید: نام کامل، تاریخ تولد و آدرس. معمولاً ۲ سند جدا می‌خواهند؛ یکی که نشان بدهد چه کسی هستید، مثل پاسپورت، و یکی که نشان بدهد کجا زندگی می‌کنید، مثل یک بل تازه. اگر هیچ‌کدام از سندهایی که بانک می‌خواهد را ندارید، بانک باید مکتوبی از یک شخص مسئول که شما را میشناسد قبول کند؛ مثلاً داکتر فامیلی، معلم، مددکار اجتماعی یا مأمور آزادی مشروط. بعضی حساب‌ها فقط برای ۱۸ سال به بالا است.
بیشتر بانک‌ها برای هویت جواز رانندگی یا پاسپورت می‌خواهند؛ اگر آنلاین درخواست می‌دهید، عکسش را، و اغلب یک سلفی هم. اگر این‌ها را ندارید، ببینید سند دیگری قبول می‌کنند یا نه؛ معمولاً در ویب‌سایت خود بانک نوشته شده. مثلاً مکتوبی که هویت و آدرس تان را تأیید کند از ادارهٔ کار و کمک‌های مالی، ادارهٔ مالیات (HMRC)، جاب‌سنتر، شاروالی، داکتر فامیلی تان، یک عالم دینی، یا کارفرما، کالج یا مؤسسهٔ آموزشی تان. محصل خارجی، کارگر مهاجر، پناهنده یا پناهجو ممکن است سندهای دیگری هم برای هویت و آدرس داشته باشد. راجستر شدن در فهرست رأی‌دهندگان هم کمک می‌کند، چون بعضی بانک‌ها برای چک کردن از آن استفاده می‌کنند.
بانک میتواند حساب باز نکند و همیشه مجبور نیست دلیلش را بگوید، و معمولاً کاری از دست شما برنمی‌آید. اگر سابقهٔ کریدت بد (poor credit rating) داشته باشید، ممکن است حساب جاری معمولی ندهند. ولی بانک اجازه ندارد به خاطر نژاد، جنسیت، معلولیت، مذهب یا گرایش جنسی با شما تبعیض کند؛ اگر چنین شد، شاید بتوانید به Financial Ombudsman Service شکایت کنید.
«حساب ابتدایی» (basic bank account) برای کسی است که به خاطر سابقهٔ کریدت بد، عاید کم یا قرض روی حساب قبلی، حساب معمولی نمی‌گیرد. میتوانید از هر بانک یا مؤسسهٔ مالی (building society) بخواهید؛ باید بگویند چنین حسابی دارند یا نه و شرطش چیست. حتی با قرضهای بد قبلی یا حکم پرداختنشدهٔ محکمهٔ محلی (county court judgment) هم باید بتوانید حساب ابتدایی بگیرید. معمولاً برای باز کردنش پولی لازم نیست، فیس ندارد، معاش و کمک مالی به آن واریز میشود، نقد و چک واریز می‌کنید، بل را با برداشت خودکار می‌پردازید و از ماشین پولگیری پول میگیرید.
حساب ابتدایی مطابق ویب‌سایت دولتی MoneyHelper برای باز کردن و استفاده رایگان است. فقط برای چند کار ممکن است پول بگیرند؛ مثلاً استفاده از کارت در خارج یا با اسعار دیگر، یا گرفتن کاپی صورت‌حساب. برای باز کردنش باید دستکم ۱۶ سال داشته باشید و بعضی بانک‌ها ۱۸ سال می‌خواهند. معمولاً اول باید برای حساب معمولی همان بانک درخواست بدهید؛ اگر شرایطش را نداشتید، باید به شما بگویند میتوانید حساب ابتدایی بگیرید یا نه. لازم نیست چک کریدت را «قبول» شوید، ولی باید اجازهٔ چک را بدهید چون بانک از آن برای تأیید هویت تان استفاده می‌کند. اگر درخواست حساب ابتدایی تان رد شد، بپرسید چرا؛ باید دلیلش را به شما بگویند، مگر اینکه بانک به فریبکاری یا پولشویی مشکوک باشد.
حساب ابتدایی کمی‌هایی هم دارد: چکبک و اضافهبرداشت ندارد، و اگر برداشت خودکاری را راه انداخته باشید و پول کافی در حساب نباشد، ممکن است جریمه شوید. اگر روی حساب قبلی تان اضافهبرداشت یا قرض دارید و حساب ابتدایی را در بانکی از همان گروه بانکی باز کنید، ممکن است از پول حساب تازه قرض قبلی را بردارند؛ برای همین اگر کمک مالی یا تقاعد دولتی میگیرید، بهتر است حساب ابتدایی را در بانکی از گروه دیگر باز کنید.
اگر هیچ‌جا حساب ندادند، دو راه دیگر است: حساب جاری در صندوق‌های غیرانتفاعی (credit union)، که ممکن است ماهوار فیس داشته باشد، و کارت پیش‌پرداخت (prepaid card)، که معمولاً سند هویت نمی‌خواهد و با آن خرید می‌کنید و پول نقد میگیرید، ولی معمولاً نمی‌شود با آن پرداخت منظم را راه انداخت. متوجه باشید بانک ممکن است حساب ابتدایی را ببندد اگر بیشتر از دو سال از آن استفاده نکنید یا از کشور بروید؛ در این حالت دستکم دو ماه پیش خبر می‌دهد.
پیش از باز کردن حساب باید شرایط، نرخ سود و فیس‌ها را به شما بدهند. بعد از باز کردن، اگر بانک بخواهد شرایط را عوض کند، باید دستکم ۲ ماه پیش خبر بدهد، و شما تا ۶۰ روز بعد از خبر میتوانید حساب را بدون اطلاع قبلی و بدون مصرف اضافه ببندید.
اگر بعداً خواستید بانک تان را عوض کنید، اول حساب تازه را باز کنید و بعد حساب قدیمی را ببندید، و برداشت‌های خودکار و پرداخت‌های منظم را منتقل یا لغو کنید. خدمت رایگان Current Account Switch Service ممکن است این کار را خودکار برای تان انجام بدهد.
اگر کمک مالی Universal Credit میگیرید، شاید بتوانید در طرح پس‌انداز دولت (Help to Save) شریک شوید و برای هر £1 که پس‌انداز می‌کنید، 50p اضافه بگیرید.
بانک‌ها اجازه ندارند برای کسی که برای ماندن در بریتانیا اجازهٔ اقامت لازم دارد ولی ندارد حساب باز کنند؛ مثلاً کسی که غیرقانونی وارد شده یا بعد از تمام شدن ویزه مانده است. بانک وضعیت اقامت را چک می‌کند. ما فقط معلومات عمومی می‌دهیم؛ اگر برای ثابت کردن وضعیت اقامت تان کمک لازم دارید، با یک مشاور مجاز صحبت کنید.
نکته‌های مخصوص افغان‌ها
تازه رسیده‌اید و هنوز بل به نام تان نیامده؟ از داکتر فامیلی تان (اول راجستر شوید)، شاروالی، کارفرما یا کالج و پوهنتون تان مکتوبی بخواهید که هویت و آدرس تان را تأیید کند. محصل، کارگر مهاجر، پناهنده یا پناهجو هستید؟ از بانک بپرسید چه سندهای دیگری قبول می‌کند؛ ممکن است سند مناسبی داشته باشید که خودتان نمی‌دانید.
اگر حس کردید به خاطر نژاد یا مذهب تان حساب ندادند: بانک همیشه مجبور نیست دلیل رد را بگوید، ولی اجازهٔ تبعیض به خاطر نژاد یا مذهب را ندارد. اول از خود بانک شکایت کنید، بعد از Financial Ombudsman Service کمک بگیرید.
اگر میتوانید، در فهرست رأی‌دهندگان راجستر شوید؛ بعضی بانک‌ها برای چک کردن از آن استفاده می‌کنند. پیش از امضا شرایط و فیس‌ها را بخواهید؛ برای حساب جاری و حساب ابتدایی، بانک باید آن‌ها را طوری بدهد که فهمیدنش برای تان آسان باشد.
کمک رایگان را از کجا بگیرم
- Financial Ombudsman Service
اگر شکایت تان را اول به بانک دادید و حل نشد. باید دستکم ۸ هفته به بانک وقت بدهید، مگر اینکه زودتر مکتوب «بن‌بست» (letter of deadlock) بدهد؛ بعد تا ۶ ماه وقت دارید شکایت کنید. تیلفون: 0800 023 4567، از تیلفون ثابت رایگان.
- Financial Conduct Authority (FCA)
نهاد ناظر بانک‌ها. به شکایت شخصی رسیدگی نمی‌کند، ولی می‌خواهد بداند اگر بانکی وظیفه‌اش را انجام نداده. تیلفون: 0800 111 6768
- Citizens Advice
رهنمود کامل حساب بانکی و کمک در مشکل با بانک.
کلمه‌های روی مکتوب
سؤال‌های رایج
سند آدرس ندارم. چه کنم؟
بانک باید مکتوبی از یک شخص مسئول که شما را میشناسد قبول کند؛ مثلاً داکتر فامیلی، معلم، مددکار اجتماعی یا مأمور آزادی مشروط.
بانک حساب نداد و دلیلش را هم نگفت. حق دارد؟
بانک میتواند حساب باز نکند و همیشه مجبور نیست دلیل بگوید. ولی اجازهٔ تبعیض به خاطر نژاد، جنسیت، معلولیت، مذهب یا گرایش جنسی را ندارد. میتوانید «حساب ابتدایی» را بخواهید یا بانک دیگری را امتحان کنید. اگر درخواست حساب ابتدایی را رد کردند، باید دلیلش را بگویند، مگر اینکه به فریبکاری یا پولشویی مشکوک باشند.
«حساب ابتدایی» چه فرقی با حساب معمولی دارد؟
معمولاً پولی برای باز کردنش لازم نیست و فیس ندارد، ولی چکبک و اضافهبرداشت ندارد. معاش، کمک مالی و نقد به آن واریز میشود و از ماشین پولگیری پول میگیرید.
سابقهٔ کریدتم خراب است. باز هم حساب میدهند؟
ممکن است حساب جاری معمولی ندهند، ولی حتی با قرضهای بد قبلی یا حکم پرداختنشدهٔ محکمه هم باید بتوانید حساب ابتدایی بگیرید.
بانک شرایط حسابم را عوض کرده. چه کار کنم؟
بانک باید دستکم ۲ ماه پیش خبر بدهد. تا ۶۰ روز بعد از خبر میتوانید حساب را بدون مصرف ببندید.
از بانک شکایت دارم. کجا بروم؟
اول از خود بانک شکایت کنید. اگر در ۸ هفته حل نشد یا مکتوب «بن‌بست» گرفتید، تا ۶ ماه وقت دارید به Financial Ombudsman Service شکایت کنید.
هیچ سندی برای بانک ندارم. راهی است؟
اول ببینید بانک مکتوبی از شاروالی، داکتر فامیلی، کارفرما یا کالج تان را قبول می‌کند یا نه. اگر هیچ‌جا حساب ندادند، کارت پیش‌پرداخت (prepaid card) معمولاً سند هویت نمی‌خواهد.
از بانک شکایت کردهام. چقدر وقت دارند جواب بدهند؟
اگر شکایت دربارهٔ پرداخت باشد، ۱۵ روز؛ برای موضوعهای دیگر، ۸ هفته. اگر راضی نبودید یا جواب نیامد، تا ۶ ماه وقت دارید نزد Financial Ombudsman Service بروید که رایگان است.
منبع‌ها
- Getting a bank account citizensadvice.org.uk
- Fee-free basic bank accounts moneyhelper.org.uk
این مطلب از روی این صفحه‌های رسمی نوشته شده و آخرین بار ۱۹ اکتبر ۲۰۲۶ با آن‌ها بررسی شده است.