شرکت‌های ثبت سابقهٔ اعتباری در انگلستان: اکسپرین، اکویفکس، ترنس‌یونیون و کردیوا

توضیح کامل

دوسیهٔ اعتباری (credit report) سابقهٔ فعالیت اعتباری و حساب‌های شماست، با معلوماتی که بانک‌ها، building societies، شاروالی‌ها و محکمه‌ها می‌دهند. وقتی برای قرضه، کارت کریدیت، قسطی موتر، موبایل قراردادی یا حتی قرارداد برق و گاز درخواست می‌دهید، شرکت دوسیهٔ شما را از یک یا چند «شرکت ثبت سابقهٔ اعتباری» (credit reference agency یا CRA) می‌گیرد. ادارهٔ حفاظت معلومات (ICO) صریح می‌گوید: هیچ‌کس «حق» اعتبار ندارد؛ قرض‌دهنده می‌خواهد مطمئن شود پول را برمی‌گردانید، و اگر معلومات دوسیه غلط یا قدیمی باشد، ممکن است ناعادلانه رد شوید. این شرکت‌ها جواز نهاد ناظر مالی (FCA) را دارند.

کدام شرکت‌ها: طبق MoneyHelper در بریتانیا چهار شرکت این معلومات را جمع می‌کنند: Experian، Equifax، TransUnion و Crediva. ICO سه شرکت اول را «سه شرکت اصلی» می‌نامد. هر شرکت یک دوسیه از شما دارد و معلومات آن‌ها ممکن است فرق کند، چون طبق ICO قانون قرض‌دهنده را مجبور نمی‌کند به همهٔ شرکت‌ها گزارش بدهد؛ خودش انتخاب می‌کند به کدام. برای همین بهتر است راپور هر چهار را ببینید.

در دوسیه چه هست (طبق MoneyHelper): فهرست حساب‌های اعتباری، مثل حساب بانکی و کارت کریدیت، قرضه‌ها، حساب با اضافه‌برداشت و سابقهٔ پرداخت بل‌ها، و اینکه به‌وقت و کامل پرداخته‌اید یا نه (پرداخت عقب‌افتاده یا نکول تا شش سال می‌ماند)؛ کسانی که از نظر مالی به شما وصل‌اند، مثلاً به خاطر قرضهٔ مشترک با همسر؛ سوابق عمومی مثل حکم محکمه برای قرض، ورشکستگی و قرارداد تسویهٔ قرض؛ اینکه در فهرست رأی‌دهندگان هستید یا نه؛ پیوند با آدرس‌ها یا نام‌های قبلی؛ هشدار Cifas اگر قربانی دزدی هویت شده‌اید؛ و نام و تاریخ تولد شما. معاش، دین و سابقهٔ جرمی شما در دوسیه نیست. طبق Citizens Advice شرکت‌هایی که در ۱۲ ماه گذشته دوسیهٔ شما را دیده‌اند هم ثبت می‌شوند.

این شرکت‌ها معلومات را برای چه استفاده می‌کنند: طبق ICO، جز تصمیم قرضه، برای تأیید هویت، عمر و محل زندگی، پیدا کردن فریبکاری، مبارزه با پول‌شویی و پیگیری قرض. کارهای دیگری هم دارند، مثل بازاریابی مستقیم؛ معلوماتی که می‌فروشند ممکن است از فهرست «باز» رأی‌دهندگان بیاید (اگر از آن بیرون نیامده باشید) یا از پرسش‌نامه‌ها و مسابقه‌ها. این شرکت‌ها برای نگه داشتن معلومات رضایت شما را لازم ندارند، به شرط اینکه «مبنای قانونی» داشته باشند و به شما گفته باشند؛ معمولاً در شرایط قرارداد قرضه یا کارت نوشته شده.

امتیاز و دوسیه فرق دارند: دوسیه همان معلوماتی است که هر شرکت نگه می‌دارد. امتیاز اعتباری (credit score) عددی است که نشان می‌دهد بر اساس همین معلومات چقدر احتمال دارد به شما اعتبار بدهند. امتیاز بالا تضمین نمی‌کند هر قرض‌دهنده‌ای شما را قبول کند، چون هر شرکت معیار خود را دارد (مقالهٔ امتیاز اعتباری). اپ‌های رایگانی که امتیاز و دوسیه را نشان می‌دهند در مقالهٔ اپ‌های بررسی اعتبار آمده‌اند.

گرفتن راپور رایگان: طبق قانون، هر شرکت باید «راپور قانونی» دوسیهٔ شما را رایگان بدهد. هر چند بار بخواهید می‌توانید ببینید و امتیاز شما پایین نمی‌آید. هر سه شرکت اصلی سرویس اشتراکی ماهوار هم دارند، ولی طبق ICO هیچ‌کس مجبور نیست عضو آن‌ها شود؛ در ویب‌سایت آن‌ها دنبال عبارت statutory report بگردید. می‌شود شفاهی یا کتبی درخواست داد؛ اگر کتبی است، نام کامل، هر نام دیگری که در شش سال گذشته داشته‌اید، آدرس کامل با کود پستی، آدرس‌های شش سال گذشته و تاریخ تولد را بنویسید، نسخه نگه دارید و ترجیحاً با پست راجسترشده بفرستید. شرکت معمولاً یک ماه وقت دارد جواب بدهد و گاهی تا دو ماه بیشتر. ممکن است سند نام و آدرس بخواهند، مثل بل یا صورت‌حساب بانکی. تیلفون اکویفکس 0800 014 2955 و ترنس‌یونیون 0330 024 7574 است.

چه کسانی دوسیهٔ شما را می‌بینند: وقتی درخواست اعتبار می‌دهید، معمولاً اجازهٔ دیدن دوسیه را می‌دهید. «اعتباردهنده» فقط بانک نیست: شرکت موبایل قراردادی (نه موبایل کارتی)، شرکت برق و گاز و هر شرکتی که بخواهد ببیند به‌وقت پرداخت می‌کنید. کارفرما و صاحب‌خانه هم می‌توانند ببینند، ولی معمولاً فقط سوابق عمومی مثل فهرست رأی‌دهندگان، ورشکستگی و حکم محکمه (مقالهٔ قرارداد کرایه). دو نوع بررسی هست: «بررسی نرم» (soft search) را فقط شما و شرکت ثبت سابقه می‌بینید و هیچ اثری روی امتیاز ندارد؛ «بررسی سخت» (hard search) وقتی درخواست واقعی می‌دهید انجام می‌شود، دیگران آن را می‌بینند و تا دو سال در دوسیه می‌ماند. پیش از کار مهمی مثل قرضهٔ مسکن، بهتر است شش ماه درخواست اعتباری دیگری ندهید.

اشتباه در دوسیه: طبق ICO، اول به شرکت ثبت سابقه‌ای که راپور را از آن گرفته‌اید خبر بدهید؛ ولی مشکل ممکن است از قرض‌دهنده یا شرکتی باشد که معلومات را داده، پس با آن‌ها هم تماس بگیرید. قاعدهٔ کلی: اگر نام یک شرکت روی ردیف است، همان شرکت مسئول آن است و شرکت ثبت سابقه بدون اجازهٔ آن نمی‌تواند تغییرش دهد؛ خود بانک هم می‌تواند مستقیم اصلاح کند. اگر اشتباه آشکار را درست نکردند، می‌توانید به ICO شکایت کنید، ولی ICO دعوای مالی را حل نمی‌کند. اگر قربانی فریبکاری شده‌اید، کافی است به یکی از شرکت‌ها خبر بدهید؛ آن‌ها به باقی می‌گویند. نباید فقط چون با کسی در یک آدرس زندگی می‌کنید به او وصل شده باشید؛ وقتی حساب مشترک بسته شد، می‌توانید کتبی «جدا شدن» (disassociation) بخواهید. اگر قرضه یا قراردادی به نام خود برای کس دیگری گرفته‌اید و او نپرداخت، نکول در دوسیهٔ شما ثبت می‌شود، نه او.

اگر رد شدید: طبق Citizens Advice اگر قرض‌دهنده بعد از دیدن دوسیه شما را رد کرد، باید بگوید از کدام شرکت ثبت سابقه استفاده کرده؛ طبق MoneyHelper دلیل رد را فقط خود قرض‌دهنده می‌داند و می‌توانید بپرسید، ولی همیشه مجبور نیست بگوید. ممکن است با سابقهٔ عالی هم رد شوید، چون توان پرداخت را هم می‌سنجند. دوسیه را برای اشتباه بررسی کنید، آدرس‌های قدیمی را تازه کنید و اگر حق آن را دارید در فهرست رأی‌دهندگان راجستر کنید (مقالهٔ ساختن سابقهٔ اعتباری).