شرکت‌های ثبت سابقهٔ اعتباری در انگلستان: اکسپرین، اکویفکس، ترنس‌یونیون و کردیوا

توضیح کامل

پروندهٔ اعتباری (credit report) سابقهٔ فعالیت اعتباری و حساب‌های توست، با اطلاعاتی که بانک‌ها، building societies، شهرداری‌ها و دادگاه‌ها می‌دهند. وقتی برای وام، کارت اعتباری، قسطی ماشین، موبایل قراردادی یا حتی قرارداد برق و گاز درخواست می‌دهی، شرکت پرونده‌ات را از یک یا چند «شرکت ثبت سابقهٔ اعتباری» (credit reference agency یا CRA) می‌گیرد. ادارهٔ حفاظت داده‌ها (ICO) صریح می‌گوید: هیچ‌کس «حق» اعتبار ندارد؛ وام‌دهنده می‌خواهد مطمئن شود پول را برمی‌گردانی، و اگر اطلاعات پرونده غلط یا قدیمی باشد، ممکن است ناعادلانه ردت کنند. این شرکت‌ها مجوز نهاد ناظر مالی (FCA) را دارند.

کدام شرکت‌ها: طبق MoneyHelper در بریتانیا چهار شرکت این اطلاعات را جمع می‌کنند: Experian، Equifax، TransUnion و Crediva. ICO سه شرکت اول را «سه شرکت اصلی» می‌نامد. هر شرکت یک پرونده از تو دارد و اطلاعاتشان ممکن است فرق کند، چون طبق ICO قانون وام‌دهنده را مجبور نمی‌کند به همهٔ شرکت‌ها گزارش بدهد؛ خودش انتخاب می‌کند به کدام. برای همین بهتر است گزارش هر چهار را ببینی.

در پرونده چه هست (طبق MoneyHelper): فهرست حساب‌های اعتباری، مثل حساب بانکی و کارت اعتباری، وام‌ها، حساب با اضافه‌برداشت و سابقهٔ پرداخت قبض‌ها، و اینکه به‌موقع و کامل پرداخته‌ای یا نه (پرداخت عقب‌افتاده یا نکول تا شش سال می‌ماند)؛ کسانی که از نظر مالی به تو وصل‌اند، مثلاً به‌خاطر وام مشترک با همسر؛ سوابق عمومی مثل حکم دادگاه برای بدهی، ورشکستگی و قرارداد تسویهٔ بدهی؛ اینکه در فهرست رأی‌دهندگان هستی یا نه؛ پیوند با نشانی‌ها یا اسم‌های قبلی؛ هشدار Cifas اگر قربانی دزدی هویت شده‌ای؛ و اسم و تاریخ تولدت. حقوق، دین و سابقهٔ کیفری‌ات در پرونده نیست. طبق Citizens Advice شرکت‌هایی که در ۱۲ ماه گذشته پرونده‌ات را دیده‌اند هم ثبت می‌شوند.

این شرکت‌ها اطلاعات را برای چه استفاده می‌کنند: طبق ICO، جز تصمیم وام، برای تأیید هویت، سن و محل زندگی، پیدا کردن کلاهبرداری، مبارزه با پول‌شویی و پیگیری بدهی. کارهای دیگری هم دارند، مثل بازاریابی مستقیم؛ اطلاعاتی که می‌فروشند ممکن است از فهرست «باز» رأی‌دهندگان بیاید (اگر از آن بیرون نیامده باشی) یا از پرسش‌نامه‌ها و مسابقه‌ها. این شرکت‌ها برای نگه داشتن اطلاعات رضایتت را لازم ندارند، به شرط اینکه «مبنای قانونی» داشته باشند و به تو گفته باشند؛ معمولاً در شرایط قرارداد وام یا کارت نوشته شده.

امتیاز و پرونده فرق دارند: پرونده همان اطلاعاتی است که هر شرکت نگه می‌دارد. امتیاز اعتباری (credit score) عددی است که نشان می‌دهد بر اساس همین اطلاعات چقدر احتمال دارد به تو اعتبار بدهند. امتیاز بالا تضمین نمی‌کند هر وام‌دهنده‌ای قبولت کند، چون هر شرکت معیار خودش را دارد (مقالهٔ امتیاز اعتباری). اپ‌های رایگانی که امتیاز و پرونده را نشان می‌دهند در مقالهٔ اپ‌های بررسی اعتبار آمده‌اند.

گرفتن گزارش رایگان: طبق قانون، هر شرکت باید «گزارش قانونی» پرونده‌ات را رایگان بدهد. هر چند بار بخواهی می‌توانی ببینی و امتیازت پایین نمی‌آید. هر سه شرکت اصلی سرویس اشتراکی ماهانه هم دارند، ولی طبق ICO هیچ‌کس مجبور نیست عضو آن‌ها شود؛ در سایتشان دنبال عبارت statutory report بگرد. می‌شود شفاهی یا کتبی درخواست داد؛ اگر کتبی است، اسم کامل، هر اسم دیگری که در شش سال گذشته داشته‌ای، نشانی کامل با کد پستی، نشانی‌های شش سال گذشته و تاریخ تولد را بنویس، نسخه نگه دار و ترجیحاً با پست سفارشی بفرست. شرکت معمولاً یک ماه وقت دارد جواب بدهد و گاهی تا دو ماه بیشتر. ممکن است مدرک اسم و نشانی بخواهند، مثل قبض یا صورت‌حساب بانکی. تلفن اکویفکس 0800 014 2955 و ترنس‌یونیون 0330 024 7574 است.

چه کسانی پرونده‌ات را می‌بینند: وقتی درخواست اعتبار می‌دهی، معمولاً اجازهٔ دیدن پرونده را می‌دهی. «اعتباردهنده» فقط بانک نیست: شرکت موبایل قراردادی (نه موبایل اعتباری)، شرکت برق و گاز و هر شرکتی که بخواهد ببیند به‌موقع پرداخت می‌کنی. کارفرما و صاحب‌خانه هم می‌توانند ببینند، ولی معمولاً فقط سوابق عمومی مثل فهرست رأی‌دهندگان، ورشکستگی و حکم دادگاه (مقالهٔ قرارداد اجاره). دو نوع بررسی هست: «بررسی نرم» (soft search) را فقط تو و شرکت ثبت سابقه می‌بینید و هیچ اثری روی امتیاز ندارد؛ «بررسی سخت» (hard search) وقتی درخواست واقعی می‌دهی انجام می‌شود، دیگران آن را می‌بینند و تا دو سال در پرونده می‌ماند. پیش از کار مهمی مثل وام مسکن، بهتر است شش ماه درخواست اعتباری دیگری ندهی.

اشتباه در پرونده: طبق ICO، اول به شرکت ثبت سابقه‌ای که گزارش را از آن گرفته‌ای خبر بده؛ ولی مشکل ممکن است از وام‌دهنده یا شرکتی باشد که اطلاعات را داده، پس با آن‌ها هم تماس بگیر. قاعدهٔ کلی: اگر اسم یک شرکت روی ردیف است، همان شرکت مسئول آن است و شرکت ثبت سابقه بدون اجازه‌اش نمی‌تواند عوضش کند؛ خود بانک هم می‌تواند مستقیم اصلاح کند. اگر اشتباه آشکار را درست نکردند، می‌توانی به ICO شکایت کنی، ولی ICO دعوای مالی را حل نمی‌کند. اگر قربانی کلاهبرداری شده‌ای، کافی است به یکی از شرکت‌ها خبر بدهی؛ آن‌ها به بقیه می‌گویند. نباید فقط چون با کسی در یک نشانی زندگی می‌کنی به او وصل شده باشی؛ وقتی حساب مشترک بسته شد، می‌توانی کتبی «جدا شدن» (disassociation) بخواهی. اگر وام یا قراردادی به اسم خودت برای کس دیگری گرفته‌ای و او نپرداخت، نکول در پروندهٔ تو ثبت می‌شود، نه او.

اگر ردت کردند: طبق Citizens Advice اگر وام‌دهنده بعد از دیدن پرونده ردت کرد، باید بگوید از کدام شرکت ثبت سابقه استفاده کرده؛ طبق MoneyHelper دلیل رد را فقط خود وام‌دهنده می‌داند و می‌توانی بپرسی، ولی همیشه مجبور نیست بگوید. ممکن است با سابقهٔ عالی هم ردت کنند، چون توان پرداخت را هم می‌سنجند. پرونده را برای اشتباه بررسی کن، نشانی‌های قدیمی را به‌روز کن و اگر حقش را داری در فهرست رأی‌دهندگان ثبت‌نام کن (مقالهٔ ساختن سابقهٔ اعتباری).