İngiltere'de kendi hesabına çalışmak (serbest çalışma): kayıt, vergi ve süreler

Ayrıntılı açıklama

Kendi hesabınıza çalışıyorsanız gelirinizi vergi dairesine (HMRC) bildirmeniz ve bir iş kurmanız gerekebilir. Bir mal veya hizmetin «ticaretini» yapıyorsanız iş kaydı yaptırmalısınız. Muhtemelen ticaret yapıyorsunuz, eğer: düzenli olarak kâr için satıyorsanız; satmak için bir şey üretiyorsanız; düzenli olarak internetten veya ikinci el pazarlarında satıyorsanız; başkalarının malını satmak için komisyon alıyorsanız; ya da verdiğiniz bir hizmet için para alıyorsanız. Yalnızca ara sıra bir şey satıyor veya evi kısa süreli kiraya veriyorsanız vergi dairesine bildirmeniz gerekip gerekmediğine bakın. Aynı anda çalışan da olabilirsiniz; örneğin gündüz bir işveren için çalışıp akşamları kendi işinizi yürütebilirsiniz.

Kendi işinizi yürüttüğünüzün işaretleri: başarısından veya başarısızlığından siz sorumlusunuz; aynı anda birkaç müşteriniz var; nerede, ne zaman ve nasıl çalışacağınıza kendiniz karar veriyorsunuz; masrafı size ait olmak üzere iş için başka birini tutabilirsiniz; temel iş araçlarını kendiniz sağlıyorsunuz; ve işiniz için sabit bir fiyat alıyorsunuz. Serbest çalışanların asgari ücret hakkı yoktur; aslında çalışansanız asgari ücret yazısına bakın.

Vergi beyannamesi (Self Assessment): vergi genellikle maaştan otomatik kesilir, ama başka geliri olan kişi bunu beyannamede bildirmelidir. Geçen mali yılda (6 Nisan - 5 Nisan) serbest çalışan olarak £1,000'dan fazla geliriniz olduysa (düşülebilen masraflar düşülmeden önce) beyanname göndermelisiniz. Vergi dairesi raporunuza göre ne kadar borçlu olduğunuzu hesaplar.

6 Nisan 2025 - 5 Nisan 2026 mali yılı için süreler: daha önce beyanname göndermediyseniz 5 Ekim 2026'ya kadar kaydolmalısınız, yoksa ceza alabilirsiniz. Kâğıt beyanname 31 Ekim 2026 gece 11:59'a kadar ulaşmalıdır; çevrimiçi beyanname 31 Ocak 2027 gece 11:59'a kadar. Vergi de 31 Ocak 2027 gece 11:59'a kadar ödenmelidir. Bir sonraki yılın vergisi için ön ödemeleriniz (payments on account) varsa ikinci ödeme süresi 31 Temmuz'dur.

Beyannameyi geç göndermenin cezası: baştan £100; 3 aydan sonra günde £10, en fazla £900'a kadar; 6 aydan sonra verginin yüzde 5'i veya £300, hangisi büyükse; 12 aydan sonra yine aynısı. Geç ödemenin cezası: 30 gün, 6 ay ve 12 ayda ödenmemiş verginin yüzde 5'i, artı faiz. Makul bir gerekçeniz varsa cezaya itiraz edebilirsiniz.

Serbest çalışanların ulusal sigortası kâra (gelir eksi masraflar) dayanır. 2026-2027 mali yılı için: kâr £12,570'dan fazlaysa 4. sınıf sigorta ödersiniz; £12,570 ile £50,270 arasındaki kâra yüzde 6, £50,270'nin üstündeki kâra yüzde 2. Kâr £7,105 veya daha fazlaysa 2. sınıf ödenmiş sayılır ve ödemeniz gerekmez; daha azsa borcunuz yoktur ama 2. sınıfı gönüllü olarak, haftada £3.65 (2026-2027 mali yılı) ödeyebilirsiniz. Çoğu kişi ulusal sigortayı beyannameyle birlikte öder. Ulusal sigorta numarasını ulusal sigorta numarası yazısında anlattık.

Kayıtlar: tüm satışları ve gelirleri, tüm iş masraflarını ve kişisel gelir kayıtlarını; kanıt olarak da makbuzları, banka dökümlerini ve satış faturalarını saklamalısınız. Kayıtları beyannameyle göndermeniz gerekmez, ama vergi dairesi isterse göstermek için o yılın 31 Ocak son tarihinden sonra en az 5 yıl saklamalısınız. 2024-2025 mali yılından itibaren varsayılan muhasebe yöntemi «nakit» yöntemidir; yani geliri ve masrafı parayı gerçekten aldığınızda veya ödediğinizde kaydedersiniz. İş için kişisel veya ticari bir banka hesabı kullanabilirsiniz; bankaya sorun. Banka hesabını banka hesabı yazısında anlattık.