İngiltere'de gaz ve elektrik faturası: tarife, sayaç, taşınma ve ödeyemediğinizde

Ayrıntılı açıklama

Tarife (tariff) nedir: gaz ve elektrik için ne kadar ödeyeceğinizi söyleyen plandır; her tüketim biriminin fiyatını ve ne kadar tüketirseniz tüketin ödediğiniz standing charge adlı sabit günlük ücreti içerir. Sabit günlük ücret daha çok posta koduna ve bölgenin şebeke şirketine bağlıdır ve şirket değiştirmekle pek değişmez.

Standart değişken tarife (standard variable): fiyatı enerji fiyatıyla iner ve çıkar. Enerji denetim kurumu (Ofgem) bu tarife için her 3 ayda bir, Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim'de fiyat tavanı (price cap) belirler. Fiyat değişirse şirket mektup veya e-postayla bildirir. Bu tarifenin fiyatı şirketler arasında farklıdır, bu yüzden karşılaştırmaya değer. Citizens Advice'a göre 1 Nisan 2026'dan itibaren hükümet bazı masrafları enerji faturasından çıkardı ve faturalar düştü; bir şey yapmanız gerekmez.

Sabit tarife (fixed): birim fiyatı ve günlük ücret sözleşme sonuna kadar, genellikle 12 ay, sabit kalır. Bütçe için iyidir, ama enerji fiyatı düşerse değişken tarifeden fazla ödeyebilirsiniz. 49 gün veya daha az kaldıysa değiştirmek ücretsizdir; 50 gün veya daha fazla kaldıysa çıkış ücreti (exit fee) ödeyebilirsiniz.

Diğer tarifeler: gece daha ucuz olan zamanlı tarife genellikle akıllı sayaç (smart meter) gerektirir. Economy 7'de genellikle 24 saatin 7 saati, gece tek parça hâlinde (örneğin gece 11'den sabah 6'ya) ucuzdur; Economy 10'da 10 saat, gün içinde parça parça. Elektrikli depolamalı ısıtıcı için genellikle daha ucuzdur. Fiyatı her gün piyasayla değişen tarifelerin (tracker) Ofgem fiyat tavanı yoktur ve bazı günler çok pahalı olur. «Yeşil» tarife, şirketin tüketiminizi yenilenebilir enerjiyle telafi ettiği anlamına gelir, evinizin elektriğinin farklı olduğu anlamına değil. «Çift yakıt» (dual fuel) gaz ve elektriğin tek şirketten ve tek faturayla gelmesi demektir.

Taşınma: gitmeden önce gaz ve elektrik şirketine en az 48 saat önce haber verin, çıkış günü sayaçları okuyup verin ve son fatura gelsin diye yeni adresi verin; ödemek için 28 gününüz olur. Sabit tarifeniz varsa çıkış ücreti ödeyebilirsiniz; aynı sözleşmeyi yeni eve taşıyıp taşıyamayacağınızı sorun. Önceki şirket son faturayı 6 hafta içinde göndermeli ve alacaklıysanız son faturayı gönderdikten sonraki 10 iş günü içinde paranızı iade etmelidir. Yeni evde mevcut şirkete haber verin; otomatik olarak onun standart tarifesine geçersiniz. İlk fatura doğru olsun diye giriş günü sayaçları verin. Şirket değiştirirseniz yeni şirket sizi 5 iş günü içinde geçirmelidir; ama mevcut şirketle en az bir fatura ödersiniz. Akıllı sayaç varsa ev ekranını sonraki kişi için bırakın.

Ön ödemeli sayaç (prepayment meter): tüketimden önce üzerine para yüklediğiniz anlamına gelir. Yeni evde bu sayaç varsa önceki sakinin borcunu ödememek için para yüklemeden önce şirketi arayın; yeni anahtar veya kart isteyin. Yükleme postanede, Payzone'da veya PayPoint işaretli dükkânlarda yapılabilir. Borcunuz yoksa tüketim sonrası ödemeye dönebilirsiniz; genellikle kredi kontrolü gerekir (kredi puanı yazısı). Kiracıysanız bunun için ev sahibinin izni gerekmez, ama kira sonunda sayacı geri değiştirmeniz gerekebilir. Sabit tarifeli ön ödeme daha pahalı olabilir.

Kiracılar: gaz ve elektrik parasını ev sahibine ödüyorsanız ve o şirkete ödüyorsa, şirketi veya tarifeyi kendiniz değiştiremezsiniz; ev sahibinden isteyin. Doğrudan şirkete ödüyorsanız, ön ödemeli sayaçla bile, değiştirebilirsiniz; kira sözleşmesine bakın, sonunda hesabı ilk şirkete geri döndürmenizi söylüyor olabilir (ev kiralama yazısı).

Faturayı ödeyemiyorsanız: şirketle iletişime geçin; şirket sizinle bir çözüme ulaşmalıdır. Görüşmezseniz kesme tehdidinde bulunabilir. Taksit isteyin: gücünüze göre hem borcu hem mevcut tüketimi karşılayan sabit bir tutar. Citizens Advice örneği: £400 borç; en fazla gücünüz haftada £40; borç için £10, mevcut tüketim için £30. Örneğin işinizi kaybettiyseniz veya yardım bekliyorsanız taksite kısa bir ara isteyebilirsiniz. Universal Credit veya Pension Credit gibi yardımlar alıyorsanız Fuel Direct programı borcu doğrudan yardımdan ödeyebilir; genellikle ön ödemeli sayaçtan daha iyidir (Universal Credit yazısı). Enerji borcu «önceliklidir»; yani kredi kartı borcundan önce (kredi kartı yazısı). Ön ödemeli sayacı yükleyecek paranız yoksa şirket sonra geri ödeyeceğiniz geçici kredi verir ve belediye, gıda bankası veya Citizens Advice yakıt kuponu verebilir.

Diğer yardımlar (hükümet sitesine göre): düşük gelirliler ve yardım alanlar için: kış elektrik faturası indirimi (Warm Home Discount), ev iyileştirme ve yalıtım programları, belediyeden hane destek fonu yardımı (Household Support Fund) ve soğuk hava ödemesi (Cold Weather Payment). Öncelikli hizmetler listesi (Priority Services Register) iletişimde öncelik, başka dilde veya biçimde fatura ve gerçek görevliyi tanımak için şifre veya görevli kimlik kartı gibi yardımlar sağlar. Bölgenin elektrik şebeke şirketine bir kez kaydolmak yeterlidir; 2 hafta içinde haber gelmezse arayın. Taşınınca yeniden kaydolun.