İngiltere'de gelir vergisi: yüzde kaç, hangi tutardan itibaren ve vergi kodu

Ayrıntılı açıklama

Gelir vergisini (Income Tax) çalışanların çoğu kendisi ödemez; işveren vergi koduna göre maaştan keser ve vergi dairesine (HMRC) öder. Serbest çalışanlar kendileri beyanname verir (serbest çalışma yazısı). Vergi yılı 6 Nisan'dan ertesi yılın 5 Nisan'ına kadardır; mevcut yıl 6 Nisan 2026'dan 5 Nisan 2027'ye kadar.

Vergisiz gelir (Personal Allowance): olağan tutar yılda £12,570'dır (2026-2027 mali yılı); önceki yıl, 2025-2026 için de aynıydı. Geliriniz £100,000'dan fazlaysa her £2 fazlası için ondan £1 düşülür; yani £125,140 ve üstünde sıfırdır.

Dilimler ve oranlar (2026-2027 mali yılı, İngiltere, Galler ve Kuzey İrlanda; İskoçya farklıdır): £12,570'a kadar: yüzde 0. £12,571 ile £50,270 arası: temel oran yüzde 20. £50,271 ile £125,140 arası: yüksek oran yüzde 40. £125,140 üstü: ek oran yüzde 45. Yüksek oran tüm gelire değil, yalnızca gelirin o dilim sınırının üstündeki kısmına uygulanır.

Hükümet sitesinden bir örnek (2025-2026 mali yılı): £12,570 vergisiz gelirle £35,000 vergiye tabi gelir; £22,430 üzerinden (yani £35,000 eksi £12,570) yüzde 20 vergi. Gelir vergisi, o da maaştan kesilen ulusal sigortadan ayrıdır (ulusal sigorta numarası yazısı).

Diğer gelirler: birikim faizi ve hisse temettüsünün de vergisiz sınırı vardır. Serbest çalışma gelirinin ilk £1,000'ı ve mülk kira gelirinin ilk £1,000'ı da vergisiz olabilir (2026-2027 mali yılı). Hayır kurumlarına bağış, iş masrafları, özel emeklilik ödemeleri ve nafaka vergiyi azaltabilir. Evliyseniz ve geliriniz vergisiz sınırdan azsa bir kısmını eşinize aktarabilirsiniz (Marriage Allowance).

Vergi kodu nedir: işveren veya emeklilik fonu ne kadar vergi keseceğini onunla hesaplar; kodu onlara HMRC verir. Her iş veya emeklilik için ayrı bir kodunuz vardır. 1257L, tek işi olanların çoğunun kodudur. Sayı, o işten gelen vergisiz gelir miktarını son hanesi olmadan gösterir. Hükümet sitesinin örneği: £1,570'lık işveren sağlık sigortası £12,570'lık olağan sınırdan (2026-2027 mali yılı) düşülür ve £11,000 kalır; kod 1100L olur. Harflerin de anlamı vardır: L olağan sınır demektir; BR, genellikle ikinci iş için bu gelirin tamamının temel oranla vergilendirilmesi; D0 yüksek oranla; S İskoçya, C Galler; K, vergisiz sınırdan fazla geliriniz veya kesintiniz olduğu; M ve N ise eşler arasında sınırın yüzde 10'unun aktarılması demektir.

Acil kod: kodun sonunda W1 (haftalık maaş, örneğin 1257L W1), M1 (aylık), X varsa veya bordroda NONCUM yazıyorsa acil koddur. Yani vergi yalnızca o haftanın veya ayın maaşına göre hesaplanır ve yanlış olabilir. Genellikle geçicidir; yeni bir işe başladığınızda HMRC'nin bilgileri alıp kodu düzeltmesi 35 güne kadar sürer.

Kod değişirse veya düzeltirseniz: HMRC yeni kodu 15 iş günü içinde size ve işverene bildirir. Aylık maaş alıyorsanız sonraki veya ondan sonraki bordroda görünür; haftalıksa üçüncü bordroda. Fazla vergi ödediyseniz işveren farkı genellikle maaşla iade eder; az ödediyseniz HMRC bunu bir veya birkaç yıl içinde kodu değiştirerek alır. Aileden birine veya bir arkadaşa vergi işlerinde yardım etmek istiyorsanız «güvenilir yardımcı» (trusted helper) olarak kaydolabilirsiniz.