İngiltere'de iş sözleşmesi: size yazılı olarak neler verilmeli

Ayrıntılı açıklama

İş sözleşmesi nedir: tüm çalışanların işverenleriyle bir iş sözleşmesi vardır. Sözleşme, çalışanın iş koşullarını, haklarını, sorumluluklarını ve görevlerini belirleyen bir anlaşmadır; bunlara «şartlar» (terms) denir. İki taraf da sözleşme bitene (örneğin ihbar veya işten çıkarma ile) veya şartlar değişene kadar, ki bu genellikle iki tarafın anlaşmasıyla olur, sözleşmeye uymalıdır. Yalnızca biri için bir iş yapacaksanız, örneğin evini boyamak gibi, bu iş sözleşmesi değil «hizmet sözleşmesidir» (serbest çalışma yazısı).

Kabul: iş teklifini kabul ettiğiniz anda sözleşmeniz olur; yazılı olması gerekmez. Şartlar yazılı sözleşmede veya iş şartları belgesinde, sözlü anlaşmada, çalışan el kitabında veya şirket ilan panosunda, iş teklif mektubunda, sendikayla toplu anlaşmada ya da yasanın istediği şartlarda olabilir; örneğin işveren en az asgari ücreti ödemelidir.

Zımni şartlar: bir konuda açık bir anlaşma yoksa «zımni şart» onu kapsayabilir; yani kendiliğinden sözleşmenin parçasıdır. Örneğin çalışanın işverenden hırsızlık yapmaması, işverenin güvenli bir çalışma ortamı sağlaması, asgari yıllık izin hakkı, şoförün geçerli ehliyeti olması ya da şirkette yıllardır düzenli yapılan bir şey, örneğin Noel ikramiyesi.

İş şartlarının yazılı belgesi (written statement of employment particulars): işveren, çalışanlara ve işçilere işe başladıklarında işin temel şartlarını belirten bir belge vermelidir. Bu sözleşmenin kendisi değildir. İki kısmı vardır: işin ilk günü verilmesi gereken temel belge (principal statement) ve işe başladıktan sonra 2 ay içinde verilecek daha kapsamlı belge. Belgede bir şey değişirse işveren bir ay içinde bildirmelidir.

Temel belgede en az şunlar bulunur: işverenin adı; adınız, unvanınız veya işin tanımı ve başlangıç tarihi; ne kadar ve hangi sıklıkta ücret alacağınız; çalışma saatleri ve günleri ve değişip değişmeyeceği (pazar, gece çalışması veya fazla mesai dahil); yıllık izin ve resmî tatillerin buna dahil olup olmadığı; iş yeri ve yer değiştirmeniz gerekip gerekmediği; işin süresi (belirli süreli sözleşmede bitiş tarihi); deneme süresinin (probation period) uzunluğu ve şartları; diğer haklar; ve zorunlu eğitim. İşveren ilk gün hastalık ödemesi ve işleyişi (hastalık ödemesi yazısı), doğum ve babalık gibi diğer ücretli izinler ve ihbar süreleri hakkında da bilgi vermelidir. Birleşik Krallık dışında bir aydan fazla çalışacaksanız belge süreyi, ödeme para birimini ve ek hakları da belirtmelidir.

Kapsamlı belge, 2 ay içinde: emeklilik ve emeklilik programları (işyeri emekliliği yazısı), toplu anlaşmalar, zorunlu olmayan eğitimler ve disiplin ve şikâyet işleyişi hakkında.

Belgeyi vermezlerse: önce işverenle gayriresmî çözmeye çalışın. Olmazsa resmî şikâyette (grievance) bulunun. En son iş mahkemesine (employment tribunal) gidebilirsiniz; mahkeme belgede nelerin olması gerektiğine karar verir. Başka bir davada, örneğin ücretten izinsiz kesinti davasında kazanırsanız ve belgede de sorun varsa mahkeme 4 haftalık ücrete kadar tazminat verebilir.