Kira depozitosu: nerede tutulur ve nasıl geri alınır

Ayrıntılı açıklama

Depozito (tenancy deposit), girmeden önce ev sahibine veya emlakçıya ödediğiniz paradır (ev kiralama yazısı). Citizens Advice'a göre genellikle bir aylık kira kadardır ve 5 haftalık kiradan fazlasını ödemeye zorlamak yasa dışıdır; yıllık kira £50,000'dan fazlaysa sınır 6 haftadır. Belediyelerin ve konut derneklerinin çoğu depozito istemez.

Devlet depozito programı: hükümet sitesine göre evi «dönemsel» sözleşmeyle (assured periodic tenancy) kiraladıysanız ev sahibi depozitoyu bir devlet programına kaydetmelidir. Bu sözleşme türü 1 Mayıs 2026'dan itibaren önceki sözleşmelerin yerini aldı (kira sözleşmesi yazısı). İngiltere ve Galler'de üç program vardır: Deposit Protection Service, MyDeposits ve Tenancy Deposit Scheme. Ev sahibi veya emlakçı parayı aldıktan sonra 30 gün içinde programa koymalıdır. Parayı anne babanız veya belediyenin depozito yardım programı gibi başka biri ödemiş olsa bile yine kaydedilmelidir. Rezervasyon kaporasının kaydedilmesi gerekmez, ama kiracı olduğunuzda ve depozitoya dönüştüğünde kaydedilmelidir.

Size verilmesi gereken bilgiler: ev sahibinin depozitoyu aldıktan sonra size şunları söylemek için 30 günü vardır: evin adresi, depozito tutarı, depozitonun nasıl korunduğu, programın adı ve iletişim bilgileri ile anlaşmazlık çözüm hizmeti, kendisinin veya emlakçının adı ve iletişim bilgileri, depozitonun bir kısmını tutabileceği nedenler ve depozitoyu geri alma yolu. Buna «zorunlu bilgiler» (prescribed information) denir.

Ev sahibi depozitodan neler için kesebilir: yalnızca iyi bir nedenle; örneğin ödenmemiş kira, sizin verdiğiniz hasar (halıda leke veya duvarda çerçeve izi gibi) ya da listedeki eşyaların kaybolması veya kırılması. Olağan yıpranma (wear and tear) için kesemez; yani duvar boyası veya kanepe gibi zamanla eskiyen şeyler. Ayrıca eski halının yerine yeni halının parasını veya kendisinin daha önce düzeltmesi gereken bir arızanın tamirini depozitodan alamaz (ev tamiri yazısı). Depozitonuzu belediye verdiyse veya kefil olduysa muhtemelen size para dönmez ve kesilen parayı belediyeye geri ödemeniz gerekebilir.

Kira sonu: ev sahibiyle tutarda anlaştıysanız anlaşmadan sonraki 10 gün içinde depozitoyu iade etmelidir. Bir kısmında anlaşıyorsanız o kısmı hemen geri alırsınız. Citizens Advice örneği: £500 depozito, ev sahibi temizlik için £100 tutuyor ve kiracı kabul etmiyor; £400 genellikle 10 gün içinde geri gelir ve anlaşmazlık çözüm hizmeti £100 hakkında karar verir.

Ücretsiz anlaşmazlık çözümü (ADR): her depozito programının ücretsiz bir anlaşmazlık çözüm hizmeti vardır. Genellikle evden çıktıktan sonraki 3 ay içinde başvurmalısınız. İki taraf da kabul etmeli ve kanıt vermelidir: çıkış günü fotoğrafları, giriş ve çıkış günündeki eşya listesi, temizlik faturası ve hasarı bildirdiğiniz mektuplar veya e-postalar. Karar kesindir ve itiraz edilemez. Ev sahibi hizmeti kabul etmezse küçük talepler mahkemesine gidilebilir. Ev sahibine ulaşamıyorsanız yine de program aracılığıyla başvurabilirsiniz; mümkün olan en kısa sürede.

Depozito kaydedilmediyse: endişelenmeyin; Citizens Advice'a göre paranızı geri alma hakkınız hâlâ vardır ve belki tazminat da alırsınız. Yerel mahkemeye (county court) N208 formuyla başvurabilirsiniz. Mahkeme ücreti £387'dir ve kazanırsanız ev sahibinden geri alırsınız; yardım alıyorsanız veya geliriniz düşükse ücret indirimi isteyebilirsiniz. Mahkeme depozitonun size iadesini veya 14 gün içinde programa kaydedilmesini ve ev sahibinin size depozitonun 3 katına kadar ödemesini emredebilir. Mahkemeden önce ev sahibine mektup yazın; çoğu zaman daha hızlı ve ucuzdur. Mahkeme için avukat gerekmez, ama başvurmadan önce hukuki danışmanlık alın.

Depozito ve tahliye: Citizens Advice'a göre ev sahibi depozitoyu kaydetmediyse depozitoyu iade etmedikçe sizi çıkaramayabilir. 1 Mayıs 2026'dan sonraki bildirimler için mahkeme, antisosyal davranış gibi bazı durumlar dışında, genellikle yalnızca ev sahibi depozitoyu kaydetmiş ve imzalı zorunlu bilgileri vermişse veya depozitoyu iade etmişse tahliye kararı verir. Tahliye bildirimi aldıysanız hemen bir danışmandan yardım alın.

Kimler kapsanmaz: ev sahibinin evinde onunla birlikte yaşayan kiracı (lodger), yurt öğrencisi ve bazı eski özel sözleşmeler. Bu yazı İngiltere içindir; İskoçya ve Kuzey İrlanda'nın ayrı programları vardır.