ودیعهٔ اجاره: کجا نگه داشته می‌شود و چطور پس بگیری

توضیح کامل

ودیعه (tenancy deposit) پولی است که پیش از ورود به صاحب‌خانه یا بنگاه می‌دهی (مقالهٔ اجارهٔ خانه). به گفتهٔ Citizens Advice معمولاً اندازهٔ یک ماه اجاره است، و اجبار به پرداخت بیشتر از ۵ هفته اجاره غیرقانونی است؛ اگر اجارهٔ سالانه بیشتر از £50,000 باشد، سقف ۶ هفته است. بیشتر شهرداری‌ها و انجمن‌های مسکن ودیعه نمی‌خواهند.

طرح دولتی ودیعه: طبق سایت دولت، اگر خانه را با قرارداد «دوره‌ای» (assured periodic tenancy) اجاره کرده‌ای، صاحب‌خانه باید ودیعه را در طرح دولتی ثبت کند. این نوع قرارداد از ۱ می ۲۰۲۶ جای قراردادهای قبلی را گرفت (مقالهٔ قرارداد اجاره). در انگلستان و ولز سه طرح هست: Deposit Protection Service، MyDeposits و Tenancy Deposit Scheme. صاحب‌خانه یا بنگاه باید ظرف ۳۰ روز از گرفتن پول، آن را در طرح بگذارد. حتی اگر کس دیگری، مثل پدر و مادرت یا طرح کمک ودیعهٔ شهرداری، پول را داده باشد، باز باید ثبت شود. بیعانهٔ رزرو لازم نیست ثبت شود، ولی وقتی مستأجر شدی و تبدیل به ودیعه شد، باید ثبت شود.

اطلاعاتی که باید به تو بدهند: صاحب‌خانه بعد از گرفتن ودیعه ۳۰ روز وقت دارد این‌ها را به تو بگوید: نشانی خانه، مبلغ ودیعه، اینکه ودیعه چطور حمایت شده، نام و تماس طرح و سرویس حل اختلافش، نام و تماس خودش یا بنگاه، دلیل‌هایی که ممکن است بخشی از ودیعه را نگه دارد، و راه پس گرفتن ودیعه. این را «اطلاعات اجباری» (prescribed information) می‌گویند.

صاحب‌خانه برای چه چیزهایی می‌تواند از ودیعه کم کند: فقط با دلیل خوب؛ مثلاً اجارهٔ پرداخت‌نشده، خرابی که تو زده‌ای (مثل لک روی فرش یا جای قاب روی دیوار)، یا گم شدن و شکستن وسایل فهرست. برای فرسودگی عادی (wear and tear) نمی‌تواند کم کند؛ یعنی چیزهایی که با زمان کهنه می‌شوند، مثل رنگ دیوار یا مبل. همچنین نمی‌تواند پول فرش نوِ جای فرش کهنه، یا تعمیر خرابی‌ای را که خودش باید زودتر درست می‌کرد، از ودیعه بردارد (مقالهٔ تعمیرات خانه). اگر شهرداری ودیعه‌ات را داده یا ضمانت کرده، احتمالاً پولی به خودت برنمی‌گردد و ممکن است لازم شود پول کم‌شده را به شهرداری پس بدهی.

آخر اجاره: اگر با صاحب‌خانه سر مبلغ توافق کردید، باید ظرف ۱۰ روز از توافق ودیعه را پس بدهد. اگر سر بخشی توافق دارید، همان بخش را زود پس می‌گیری. مثال Citizens Advice: ودیعهٔ £500، صاحب‌خانه £100 برای نظافت نگه می‌دارد و مستأجر قبول ندارد؛ £400 معمولاً ظرف ۱۰ روز برمی‌گردد و سرویس حل اختلاف دربارهٔ £100 تصمیم می‌گیرد.

حل اختلاف رایگان (ADR): هر طرح ودیعه سرویس رایگان حل اختلاف دارد. معمولاً باید تا ۳ ماه بعد از خروج از خانه درخواست بدهی. هر دو طرف باید قبول کنند و مدرک بدهند: عکس روز خروج، فهرست وسایل روز ورود و خروج، رسید نظافت، و نامه‌ها یا ایمیل‌هایی که خرابی را گزارش داده‌ای. تصمیم نهایی است و نمی‌شود به آن اعتراض کرد. اگر صاحب‌خانه سرویس را قبول نکرد، می‌شود به دادگاه دعاوی کوچک رفت. اگر نمی‌توانی با صاحب‌خانه تماس بگیری، باز هم می‌توانی از طریق طرح درخواست بدهی؛ هر چه زودتر.

اگر ودیعه ثبت نشده: نگران نباش؛ طبق Citizens Advice باز هم حق پس گرفتن پولت را داری و شاید غرامت هم بگیری. می‌توانی به دادگاه محلی (county court) درخواست بدهی؛ با فرم N208. هزینهٔ دادگاه £387 است و اگر ببری، از صاحب‌خانه پس می‌گیری؛ اگر کمک‌هزینه یا درآمد کم داری، می‌توانی تخفیف هزینه بخواهی. دادگاه می‌تواند دستور دهد ودیعه به تو برگردد یا ظرف ۱۴ روز در طرح ثبت شود، و صاحب‌خانه تا ۳ برابر ودیعه به تو بپردازد. پیش از دادگاه به صاحب‌خانه نامه بنویس؛ اغلب سریع‌تر و ارزان‌تر است. برای دادگاه وکیل لازم نیست، ولی پیش از درخواست مشاورهٔ حقوقی بگیر.

ودیعه و تخلیه: طبق Citizens Advice، اگر صاحب‌خانه ودیعه را ثبت نکرده، ممکن است نتواند تو را بیرون کند تا ودیعه را پس ندهد. برای اخطارهای بعد از ۱ می ۲۰۲۶، دادگاه معمولاً فقط وقتی حکم تخلیه می‌دهد که صاحب‌خانه ودیعه را ثبت کرده و اطلاعات اجباری را امضاشده داده باشد، یا ودیعه را پس داده باشد؛ مگر در بعضی موارد مثل رفتار ضداجتماعی. اگر اخطار تخلیه گرفته‌ای، زود از مشاور کمک بگیر.

چه کسانی شامل نمی‌شوند: مستأجری که در خانهٔ صاحب‌خانه با خود او زندگی می‌کند (lodger)، دانشجوی خوابگاه، و قراردادهای قدیمی خاص. این مقاله برای انگلستان است؛ اسکاتلند و ایرلند شمالی طرح‌های جدا دارند.