«حالا بخر، بعداً بپرداز» (کلارنا، کلیرپی) در انگلستان: قانون تازهٔ ۲۰۲۶

توضیح کامل

«حالا بخر، بعداً بپرداز» چیست: وقتی در صفحهٔ پرداخت، آنلاین یا در فروشگاه، این گزینه را می‌بینی، به گفتهٔ MoneyHelper یک قرارداد اعتباری است، یعنی قرض. بعضی فروشگاه‌ها طرح خودشان را دارند، ولی معمولاً شرکت سومی مثل Klarna، Clearpay یا PayPal آن را می‌دهد. معمولاً دو راه هست: چند قسط مساوی، معمولاً هر دو هفته یا هر ماه، در چند هفته یا چند ماه؛ یا پرداخت کامل در یک تاریخ مشخص بعد از یک دورهٔ بی‌سود، که اگر بخواهی جنس را امتحان کنی و اگر مناسب نبود پس بدهی، به درد می‌خورد. طبق FCA دو نوع هست: نوعی که سود دارد (یا اگر در مدت مشخص نپردازی سود می‌گیرد)، و «اعتبار پرداخت عقب‌افتاده» (Deferred Payment Credit یا DPC) که بی‌سود است و حداکثر ۱۲ قسط در ۱۲ ماه یا کمتر.

قانون تازه از ۱۵ جولای ۲۰۲۶: FCA از این تاریخ نظارت بر این نوع اعتبار را شروع کرد. قرارداد وقتی زیر نظر است که وام‌دهنده و فروشنده دو شرکت جدا باشند؛ مثلاً لباس را از یک فروشگاه می‌خری ولی قرض را شرکت دیگری می‌دهد. اگر قرض را خود فروشنده بدهد، شامل نمی‌شود؛ و به گفتهٔ MoneyHelper چنین طرح‌هایی معمولاً زیر نظر نیستند و ممکن است بیشتر از توانت به تو قرض بدهند. قراردادهای پیش از ۱۵ جولای ۲۰۲۶ هم شامل حمایت‌های تازه نمی‌شوند. وام‌دهنده‌ها باید مجوز FCA داشته باشند یا در «طرح مجوز موقت» باشند؛ FCA فهرست شرکت‌های دارای مجوز موقت را منتشر کرده که هنوز مجوز کامل ندارند ولی اجازه دارند، و Clearpay جزو آن‌هاست.

حمایت‌های تازه: وام‌دهنده پیش از قرارداد باید بسنجد توان پرداخت داری یا نه. پیش از قرارداد باید روشن بگوید چقدر قرض می‌گیری، کی و چقدر باید بپردازی، کارمزد دیرکرد چقدر است و چه حقوق و حمایت‌هایی داری. اگر قسطی جا بیفتد، باید با تو تماس بگیرد و توضیح بدهد یعنی چه. اگر در پرداخت مشکل داری، طبق قواعد FCA باید کمکت کند. حمایت «بخش ۷۵» هم حالا به این خریدها رسیده: اگر چیزی بیشتر از £100 (دقیقاً £100 نه) و تا £30,000 بخری و ایراد داشته باشد، می‌توانی از وام‌دهنده پول بخواهی؛ به شرط اینکه وام‌دهنده شرکت سوم باشد و قرارداد از ۱۵ جولای ۲۰۲۶ به بعد بسته شده باشد. بعضی شرکت‌ها حمایت خریدار هم دارند، مثل متوقف کردن قسط تا حل شدن مشکل، ولی به گفتهٔ MoneyHelper این‌ها سیاست شرکت است، نه حق قانونی.

بررسی اعتباری: شرکت پیش از تأیید پرونده‌ات را با «بررسی نرم» یا گاهی «بررسی سخت» می‌بیند و پیش از درخواست می‌گوید کدام. به گفتهٔ MoneyHelper، معمولاً برای قراردادهای کوتاه‌تر از یک سال بررسی نرم و برای یک سال یا بیشتر ممکن است بررسی سخت انجام شود. هر چه بیشتر از این روش استفاده کنی، احتمال آمدنش در پرونده‌ات بیشتر است و ممکن است به امتیازت اثر بد بگذارد (مقالهٔ امتیاز اعتباری). اگر درخواستت رد شد، پیش از درخواست دوباره بپرس چرا (مقالهٔ شرکت‌های ثبت سابقه).

قسط جاافتاده: معمولاً کارمزد دارد و هر شرکت کارمزد خودش را تعیین می‌کند؛ پیش از امضا ببین چقدر است. طبق Citizens Advice، شرکت باید پیش از گرفتن کارمزد به تو بگوید و همچنین بگوید که به شرکت ثبت سابقه گزارش می‌دهد یا نه. قسط جاافتاده امتیازت را پایین می‌آورد. اگر تماس نگیری، به گفتهٔ MoneyHelper معمولاً این‌طور پیش می‌رود: اول نامه یا تماس؛ بعد «نکول» و ممکن است کارمزد و سود اضافه شود؛ بعد شاید حکم دادگاه برای بدهی (CCJ) که گرفتن اعتبار را سال‌ها سخت می‌کند؛ و بدهی ممکن است به شرکت وصول بدهی فروخته شود، که حق بردن اموالت را ندارد؛ فقط بعد از حکم دادگاه و اگر باز نپرداختی، مأمور اجرا ممکن است بیاید.

اگر نمی‌توانی بپردازی: پیش از موعد با شرکت صحبت کن. طبق Citizens Advice ممکن است برای مدتی قسط را کم یا متوقف کنند یا با تو برنامهٔ پرداخت بچینند؛ اگر منتظر بهتر شدن وضعت هستی، مثلاً اولین حقوق یا کمک‌هزینه، باید حسابت را متوقف کنند. از این فرصت برای گرفتن مشاورهٔ رایگان بدهی استفاده کن. اگر از جواب شرکت راضی نیستی، به «امبودزمن مالی» شکایت کن: 0800 023 4567 یا 0300 123 9123.

چطور درست استفاده کنی (به گفتهٔ MoneyHelper): از خودت بپرس اگر این گزینه نبود باز هم می‌خریدی؛ پیام‌های یادآوری موعد را جدی بگیر؛ مطمئن شو اگر خرج ناگهانی پیش آمد باز هم می‌توانی قسط بدهی؛ اگر بدهی مشکل‌دار داری از این روش استفاده نکن؛ قسط‌ها را با برداشت خودکار یا کارت بانکی بده، چون پرداخت با کارت اعتباری یعنی هنوز به شرکت کارت بدهکاری (مقالهٔ کارت اعتباری). چند خرید کوچک قسطی هم کم‌کم جمع می‌شود؛ همه را با موعدشان یادداشت کن. طبق Citizens Advice، اگر شرکتی پیش از دادن قرض پول بخواهد، ممکن است کلاهبرداری باشد.