Acil durum: ne zaman 999'u, ne zaman 111'i arayın, ne zaman hastaneye gidin

Ayrıntılı açıklama

İngiltere'de acil tıbbi yardımın üç ana yolu var: hayati tehlike için 999, acil yardıma ihtiyacınız olduğunda ama hayatınız tehlikede değilken 111, ve ağır yaralanmalar ve hayati tehlike için hastane acil servisi (A&E). Acil servisin diğer adları emergency department ve casualty'dir.

999 hayati tehlike içindir; ağır trafik kazası, felç veya kalp krizi gibi. Telefonu açan kişi birkaç soru sorar: olayın yeri (örneğin posta kodu veya yakındaki bir yer), ne olduğu ve telefon numaranız. Tekrar arayacaklarını söylerlerse açacak birinin olduğundan emin olun. 999'u aramak her zaman ambulans gönderecekleri anlamına gelmez; acile kendiniz gitmenizin sakıncası olmadığını ya da başka bir yere gitmenizi söyleyebilirler. Hayati tehlike varsa bir sağlık görevlisi veya ambulans gönderirler ve size yaklaşık ne kadar bekleyeceğinizi ve bu arada ne yapacağınızı söylerler.

Ambulans gelene kadar: hastanın yanında kalın; ev karanlıksa ışıkları açın ve perdeleri çekin; arabadaysanız dörtlüleri yakın; hastanın durumu veya yeriniz değişirse 999'u tekrar arayın; evcil hayvanı bir yere kapatın; yapabiliyorsanız hastanın aile hekimi bilgilerini ve ilaçlarını hazırlayın; alerjisi varsa sağlık görevlilerine söyleyin.

111, hemen şimdi tıbbi yardıma ihtiyacınız olduğunu düşündüğünüzde işinize yarar. Üç yoldan yardım alınabilir: 111 online sitesi, NHS App uygulaması veya 111'i aramak. Gün içinde aile hekiminize ulaşamadığınızda veya muayenehane kapalıyken (out-of-hours) 111 sizi en uygun yere yönlendirir. Durumunuza göre 999'u aramanızı veya acile gitmenizi, acil tedavi merkezine gitmenizi, akşam ve hafta sonu doktorunu görmenizi, bir hemşirenin sizi aramasını, acil diş veya ruh sağlığı uzmanından yardım almanızı, kendi muayenehanenizi aramanızı, eczacıya gitmenizi ya da evde kendinize bakmanızı söyleyebilir.

111 sitesi 5 yaş ve üzeri içindir; 5 yaşından küçük çocuk için arayın. Önceki bir hastalık nedeniyle karmaşık bir sorununuz, doktorunuzdan bir tedavi planınız varsa veya yaşam sonu bakımı gerekiyorsa da aramanız daha iyidir. Telefonda kim olduğunuzu, nereden aradığınızı, neden aradığınızı ve kendiniz için mi başkası için mi aradığınızı sorarlar. Başkası için arıyorsanız yanında olmanız daha iyidir. Yanıtlarınıza göre size ambulans gönderebilir, sizi acil hizmetlere, bir doktora veya diş hekimine yönlendirebilir ya da bir hemşirenin sizi aramasını ayarlayabilirler.

Bir hemşire sizi arayacaksa sıradasınız ve belirtileriniz değişmedikçe veya kötüleşmedikçe tekrar aramanız gerekmez. Hemşire sizi 3 kereye kadar aramaya çalışır; açmazsanız mesaj bırakır, ama siz onu arayamazsınız ve 111'i baştan aramanız gerekir. Hayati tehlike belirtileriniz varsa ya da biri hayatına son vermeye çalıştıysa hemen 999'u arayın.

111 sitesi başka işler de yapar: sürekli kullandığınız ilacınız bittiyse, her yaş için yakındaki bir eczaneden tekrarlı reçetenizi ayarlayana kadar size sınırlı miktarda ilaç verilmesini isteyebilir. Diş sorunlarında da yardım eder, örneğin bölgenizde yer varsa diş hekimi veya acil diş hekimi bulmak. Ancak iş için hastalık raporu (fit note) vermez, başka bir yerde sizin için randevu almaz veya iptal etmez.

Hastane acil servisi (A&E) her gün gece gündüz açıktır. Kendiniz araba kullanmayın; birinden sizi götürmesini isteyin ya da 999'u arayın. Kendiniz giderseniz önce kayıtta adınızı, adresinizi ve neden geldiğinizi sorarlar. Sonra bir doktor veya hemşirenin durumunuzu değerlendirmesini (triage) beklersiniz; daha ağır hastalar önce görülür ve ambulansla gelmek her zaman sıranızın daha erken geleceği anlamına gelmez. Acil servisler şu anda çok kalabalık ve büyük ihtimalle bir süre beklemeniz gerekecek. Değerlendirmeden sonra hastaneye yatırılabilir, acil tedavi merkezine veya oradaki bir doktora yönlendirilebilir ya da reçeteyle eve dönebilirsiniz.

Acil tedavi merkezi (urgent treatment centre ya da UTC), hayati tehlike yokken acil yardım içindir; örneğin burkulma, kırık şüphesi, kesik ve morluklar, karın ağrısı, kusma ve ishal, enfeksiyon ve deri döküntüleri, çocuk ve yetişkinlerde yüksek ateş, ruh sağlığı endişeleri ve acil doğum kontrol hapı. Bir aile hekimine kayıtlı olmanız veya sabit bir adresiniz olması gerekmez, sağlık dosyası numaranızı (NHS number) bilmeniz de gerekmez. Bazen 111 sitesinden randevu veya varış saati alınabilir.

Bu rehber İngiltere içindir. İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda'nın kendi acil yardım hizmetleri var.