اچ‌پی چیست؟ خرید قسطی ماشین که آخرش ماشین مال خودت می‌شود

توضیح کامل

اچ‌پی (Hire Purchase) راهی برای قسطی خریدن ماشین نو یا دست‌دوم است: پیش‌پرداخت می‌دهی، ماشین را با قسط ماهانه تا آخر قرارداد «اجاره» می‌کنی، و آخر قرارداد ماشین مال توست. سه بخش دارد: پیش‌پرداخت اول قرارداد؛ قسط ماهانه برای ارزش ماشین به‌اضافهٔ سود؛ و یک کارمزد آخر به اسم «اختیار خرید» (option to purchase fee)، معمولاً حدود £100، برای مالک شدن. قرارداد را معمولاً خود نمایشگاه با یک شرکت مالی برایت جور می‌کند. به گفتهٔ MoneyHelper اچ‌پی در عمل وامی است که ماشین گرو آن است: اگر قسط ندهی، شرکت مالی می‌تواند ماشین را پس بگیرد، و تا آخر قرارداد مالک ماشین شرکت است.

هزینه‌ها: پیش‌پرداخت معمولاً حدود ۱۰ درصد ارزش ماشین است و پیش‌پرداخت بیشتر قسط را کم می‌کند. نرخ سود اول قرارداد تعیین می‌شود و به سابقهٔ اعتباری و مدت قرارداد بستگی دارد. قرارداد طولانی‌تر قسط را کم می‌کند ولی ممکن است در کل سود بیشتری بدهی. بیمه، سوخت، تعمیر و نگهداری و جریمه‌های پارک و سرعت با خودت است، با اینکه هنوز مالک نیستی.

مثال MoneyHelper (فقط یک مثال؛ عددهای تو فرق خواهد کرد): ماشین £20,000؛ پیش‌پرداخت £2,000، قرارداد سه‌ساله. شرکت مالی بر اساس سابقهٔ اعتباری، سود ۱۵ درصد می‌دهد. باید £18,000 به‌اضافهٔ سود را قسطی بدهی؛ در این مثال جمع سود حدود £4,460 و قسط ماهانه حدود £625. می‌بینی نرخ سود چقدر روی هزینهٔ کل اثر دارد؛ سابقهٔ اعتباری خوب نرخ بهتری می‌آورد (مقالهٔ امتیاز اعتباری).

از کجا بگیری و چطور: از نمایشگاهی که ماشین را می‌فروشد، از کارگزار آنلاین، یا از بعضی بانک‌ها. پیشنهادها خیلی فرق دارند، پس اول آنلاین تحقیق کن. در نمایشگاه هم سر قیمت ماشین چانه بزن، هم سر نرخ سالانه (APR)؛ سر پیش‌پرداخت و کارمزدها هم. بیشتر نمایشگاه‌ها پی‌سی‌پی پیشنهاد می‌دهند؛ مطمئن شو دقیقاً چه نوع قسطی امضا می‌کنی (مقالهٔ پی‌سی‌پی). بپرس نرخ اعلام‌شده برای خودت است یا «نرخ نمونه»؛ قرارداد بیمهٔ کامل لازم دارد یا نه؛ برای بردن ماشین به خارج باید خبر بدهی یا نه؛ و اجازهٔ تغییر در ماشین داری یا نه. چیزهای اضافه مثل بیمه، امداد جاده‌ای و گارانتی را جدا قیمت بگیر. برای اچ‌پی بررسی اعتباری «سخت» انجام می‌شود که در پرونده‌ات می‌ماند.

خوبی‌ها (به گفتهٔ MoneyHelper): هزینهٔ ماشین نوتر را خرد می‌کند؛ آخر قرارداد مالک می‌شوی؛ پرداخت آخر کوچک است؛ معمولاً سقف مسافت ندارد؛ معمولاً کمی سود کمتری از پی‌سی‌پی. بدی‌ها: تا آخرین پرداخت مالک نیستی، پس بدون اجازهٔ شرکت مالی نمی‌توانی ماشین را بفروشی یا تغییر بدهی؛ قسط از پی‌سی‌پی بیشتر است و با همان بودجه ماشین ارزان‌تری می‌گیری؛ اگر وضع مالی‌ات عوض شود باز قسط داری؛ عوض کردن ماشین وسط قرارداد سخت است؛ ماشین در این مدت ارزش از دست می‌دهد؛ و تا یک‌سوم قیمت را نداده باشی، شرکت می‌تواند بدون حکم دادگاه ماشین را پس بگیرد. گاهی وام شخصی، بسته به پیشنهادی که می‌گیری، سود کمتری از اچ‌پی دارد؛ ولی وام شخصی معمولاً گرو ماشین نیست. مقایسهٔ همهٔ راه‌ها در مقالهٔ راه‌های خرید ماشین است.

حمایت‌های قانون اعتبار مصرف‌کننده (Consumer Credit Act 1974) برای اچ‌پی: ۱) پس گرفتن ماشین: اگر قسط عقب افتاده ولی یک‌سوم یا بیشتر از قیمت کل را داده‌ای و ماشین هنوز مال شرکت است، شرکت فقط با حکم دادگاه می‌تواند ماشین را پس بگیرد. ۲) پایان داوطلبانه (voluntary termination): پیش از آخرین قسط، حق داری با خبر دادن به شرکت قرارداد را تمام کنی. در این حالت باید تا نصف قیمت کل را پرداخته باشی؛ اگر کمتر داده‌ای، باید تفاوت تا نصف را بدهی، مگر اینکه قرارداد مبلغ کمتری گفته باشد. به گفتهٔ MoneyHelper، اگر دست‌کم نصف را داده‌ای حق داری ماشین را برگردانی. کتبی یا با ایمیل به شرکت مالی بگو ماشین را برمی‌گردانی و قرارداد را تمام می‌کنی، و یک نسخه نگه دار؛ اگر خبر ندهی، آن را قسط عقب‌افتاده حساب می‌کنند و به سابقهٔ اعتباری‌ات آسیب می‌زند. شرکت ممکن است کار را سخت کند، مثلاً بگوید خرابی ماشین بیشتر از فرسودگی عادی است؛ طبق قانون اگر از ماشین درست مراقبت نکرده باشی، خسارتش هم به بدهی اضافه می‌شود.

پایان زودتر و مشکل پرداخت: می‌شود از شرکت مالی مبلغ تسویهٔ زودتر را خواست؛ یک پرداخت آخر بزرگ‌تر و ماشین مال تو. اگر در قسط مشکل داری، پیش از عقب افتادن با شرکت صحبت کن؛ شاید قرارداد را طولانی‌تر کنند تا قسط کم شود. اگر با بدهی درگیری، با یک مشاور رایگان بدهی صحبت کن. اگر اچ‌پی را پیش از جنوری ۲۰۲۱ گرفته‌ای، ممکن است بیش از حق پرداخته باشی؛ مقالهٔ غرامت قسطی ماشین را ببین.