خرید ماشین دست‌دوم در انگلستان: چک‌لیست پیش از خرید و حق تو اگر ایراد داشت

توضیح کامل

چند بررسی ساده کمک می‌کند ماشینی نخری که آسیب جدی دیده، دزدی است یا غیرقانونی دستکاری شده، و ماشینی بگیری که مدام خراب نشود. طبق Citizens Advice، حتی اگر این بررسی‌ها را نکنی باز هم حقوق قانونی داری؛ ولی پیشگیری خیلی ارزان‌تر از دعواست. این بررسی‌ها را از هر کسی که می‌خری، انجام بده.

از کجا بخری: اگر از نمایشگاه (trader) می‌خری، دنبال کسب‌وکار قدیمی و خوشنام باش؛ نشان انجمن صنفی یا نشانی که بگوید از آیین‌نامهٔ «امبودزمن موتور» (The Motor Ombudsman) پیروی می‌کند، یعنی اگر مشکلی شد از راه انجمن هم می‌شود پیگیری کرد. حراجی‌ها احتمالاً پرخطرترین راه خرید ماشین دست‌دوم‌اند و احتمالاً حمایت قانونی خرید از نمایشگاه، مثل حق پس دادن، را نداری. خرید از فروشندهٔ شخصی ارزان‌تر است ولی خطرش بیشتر؛ و از فروشندهٔ شخصی نمی‌شود قسطی پی‌سی‌پی یا اچ‌پی گرفت (مقالهٔ راه‌های خرید ماشین).

بررسی سابقه، قدم اول: مشخصات ماشین را با DVLA مقایسه کن. از فروشنده شمارهٔ پلاک، شمارهٔ معاینهٔ فنی، کیلومتر و مدل را بگیر و با سرویس رایگان DVLA چک کن. اگر جزئیات کوچکی نمی‌خواند، بپرس؛ شاید اشتباه ساده باشد. ولی اگر شک داری فروشنده اطلاعات جعلی داده، نخر. اگر سند ماشین (V5C) با سابقهٔ DVLA نمی‌خواند، باید فروشنده را به پلیس گزارش بدهی.

قدم دوم: سابقهٔ معاینهٔ فنی. چک کن ماشین مرتب معاینه شده؛ بیشتر ماشین‌های بالای ۳ سال هر سال معاینه لازم دارند. سرویس رایگان دولت نتیجهٔ هر معاینه، کیلومتر ثبت‌شده و موعد معاینهٔ بعدی را نشان می‌دهد؛ برای ماشین فقط از ۲۰۰۵ به بعد. دربارهٔ فاصله‌های بی‌معاینه بپرس؛ ممکن است ماشین از جاده بیرون اعلام شده بوده (SORN). اگر به سابقه شک داری، ادامه نده (مقالهٔ معاینهٔ فنی).

قدم سوم: بررسی سابقهٔ خصوصی (history check): تا £20 هزینه دارد و می‌گوید ماشین دزدی گزارش شده یا نه، فروشنده هنوز روی آن بدهی دارد یا نه، تصادف جدی کرده یا نه، کیلومترش درست است یا نه، و آیا قبلاً «کامل از بین رفته» اعلام شده، تعمیر شده و دوباره به جاده برگشته.

دیدن ماشین و تست‌درایو: ماشین را در روشنایی روز و ترجیحاً هوای خشک ببین؛ خرابی روی ماشین خیس سخت‌تر دیده می‌شود. خوب است فروشندهٔ شخصی را در خانه‌اش ببینی تا اگر بعداً مشکلی شد آدرسش را داشته باشی. سابقهٔ سرویس را بپرس. حتماً تست‌درایو کن، ولی فقط با بیمه؛ اگر بیمه داری از شرکتت بپرس رانندگی با ماشین دیگران را پوشش می‌دهد یا نه، وگرنه ممکن است بیمهٔ فروشنده پوشش بدهد. بدون بیمه تست‌درایو نکن؛ مسئول هر خسارتی هستی و ممکن است امتیاز منفی بگیری. دست‌کم ۱۵ دقیقه روی جاده‌های مختلف بران. اگر هنوز مطمئن نیستی، بهتر است دنبال ماشین دیگری بگردی؛ یا گزارش مستقل کارشناسی بگیری که حدود £120 تا £250 است.

معامله و پرداخت: چانه زدن را شروع کن، پایین شروع کن، و اگر احساس فشار کردی معامله را متوقف کن. سند اصلی ماشین (V5C) و برگهٔ معاینهٔ معتبر را بگیر، نه کپی؛ هرگز ماشین بدون سند نخر (اگر خریدی، باید با فرم V62 سند تازه بخواهی). فروشنده باید فروش را به DVLA خبر بدهد و سند تازه ظرف ۵ تا ۷ روز کاری می‌رسد. مالیات جاده منتقل نمی‌شود؛ پیش از راندن باید بپردازی یا ماشین را از جاده بیرون اعلام کنی. نقدی: نه سود و کارمزد، شاید تخفیف، ولی اگر ماشین ایراد داشت حمایت پرداخت اعتباری را نداری. کارت بانکی: شاید حمایت «برگشت پرداخت» داشته باشی. کارت اعتباری: برای خرید بین £100 و £30,000 حمایت «بخش ۷۵» را داری، حتی اگر فقط بخشی را با کارت داده باشی؛ ولی سود کارت اعتباری معمولاً بالاست. انتقال بانکی: سقف دارد و فروشندهٔ شخصی ممکن است نخواهد شمارهٔ حساب بدهد. قسطی از راه نمایشگاه: سود دارد ولی اگر بعداً مشکلی شد، می‌توانی از شرکت مالی هم پیگیری کنی. وامی که خودت گرفته‌ای: شرکت مالی مسئول مشکلات ماشین نیست، ولی می‌توانی با پول وام، با کارت بپردازی تا حمایت بگیری.

اگر بعد از خرید ایراد داشت: طبق Citizens Advice ممکن است حق تعمیر، هزینهٔ تعمیر، یا پس گرفتن بخشی یا همهٔ پول را داشته باشی؛ اگر ماشین خراب است، کار نمی‌کند، یا با آگهی و توضیحی که دادند نمی‌خواند. ولی حقی نداری اگر: ایراد را موقع خرید گفته و کامل توضیح داده‌اند؛ ماشین را بازدید کرده‌ای و باید ایراد را می‌دیدی، مثلاً یک فرورفتگی؛ خودت باعث ایراد شده‌ای؛ یا ایراد فرسودگی عادی است، مثلاً لنت ترمز بعد از مدت طولانی استفاده.

اگر ماشینی که خریدی هنوز قسط داشت: طبق Citizens Advice معمولاً حق مالکیت (good title) داری، حتی اگر هنوز روی اچ‌پی یا فروش مشروط قسط مانده باشد، به شرط اینکه: نمی‌دانستی؛ با حسن نیت خریدی؛ «خریدار شخصی» هستی، یعنی ماشین را برای فروش یا اجاره نمی‌خری؛ و اولین خریدار شخصی از کسی هستی که قسط داشت. اثبات اینکه حق مالکیت نداری با شرکت مالی است، نه تو. اگر با تو تماس گرفتند، کتبی توضیح بده که با حسن نیت خریده‌ای، با اسم و آدرس فروشنده، تاریخ خرید، آگهی، مبلغ و رسید. اگر حق مالکیت داری و ماشین را بردند، به شرکت شکایت کن و بعد به امبودزمن مالی. اگر حق مالکیت نداری، می‌توانی پولت را از فروشنده پس بخواهی: از فروشندهٔ شخصی طبق قانون فروش کالا (Sale of Goods Act 1979) و از نمایشگاه طبق قانون حقوق مصرف‌کننده (Consumer Rights Act 2015). دربارهٔ اچ‌پی، مقالهٔ اچ‌پی را ببین.