باز کردن حساب بانکی: چه مدرکی لازم است و اگر ردت کردند چه کنی
در این صفحه
در یک نگاه
- برای باز کردن حساب معمولاً ۲ مدرک می‌خواهند: یکی برای هویت، مثل پاسپورت، و یکی برای آدرس، مثل یک قبض تازه.
- مدرک‌هایی که بانک می‌خواهد را نداری؟ بانک باید نامهای از یک آدم مسئول که تو را میشناسد قبول کند؛ مثلاً پزشک عمومی، معلم یا مددکار اجتماعی.
- اگر حساب معمولی ندادند، «حساب پایه» (basic bank account) را بخواه: برای باز کردن و استفاده رایگان است و لازم نیست چک اعتباری را قبول شوی.
الان چه کار کنم
مدرک‌ها را آماده کن: پاسپورت برای هویت، و یک قبض تازه یا نامهای که آدرست را نشان بدهد.
اگر مدرک آدرس نداری، از پزشک عمومی، معلم بچه‌ات یا مددکار اجتماعی‌ات نامهای بخواه که تو را میشناسد و آدرست را تأیید میکند.
فرم درخواست را پر کن؛ معمولاً در شعبه یا آنلاین، و گاهی تلفنی. قبل از امضا، شرایط حساب، کارمزدها و سود را بخواه و بخوان.
اگر حساب معمولی را رد کردند، از همان بانک بپرس «حساب پایه» دارد یا نه و شرطش چیست؛ بانک باید جوابت را بدهد.اسمش روی فرم‌ها: Basic bank account
اگر فکر می‌کنی بهخاطر نژاد، مذهب یا چیزی مثل آن ردت کردند، اول از خود بانک شکایت کن و بعد سراغ Financial Ombudsman Service برو.
توضیح کامل
حساب جاری (current account) حساب اصلی خرج‌های روزمره است: حقوق یا کمک‌هزینه‌ات به آن واریز می‌شود، قبض‌ها را از آن می‌دهی و معمولاً یک کارت بانکی (debit card) هم برای خرید و دستگاه خودپرداز می‌گیری. با این حساب میتوانی برداشت خودکار (Direct Debit) و پرداخت منظم (standing order) راه بیندازی. بانک ممکن است اجازهٔ اضافه‌برداشت (overdraft) و قرض‌های دیگر هم بدهد. حساب پس‌انداز (savings account) جدا است و به پولت سود می‌دهد. می‌شود حساب مشترک هم با کس دیگری، مثلاً همسرت، باز کرد.
برای باز کردن حساب معمولاً یک فرم پر می‌کنی؛ اغلب در شعبه یا آنلاین، و گاهی تلفنی. باید هویتت را ثابت کنی: اسم کامل، تاریخ تولد و آدرس. معمولاً ۲ مدرک جدا می‌خواهند؛ یکی که نشان بدهد چه کسی هستی، مثل پاسپورت، و یکی که نشان بدهد کجا زندگی می‌کنی، مثل یک قبض تازه. اگر هیچ‌کدام از مدرک‌هایی که بانک می‌خواهد را نداری، بانک باید نامهای از یک آدم مسئول که تو را میشناسد قبول کند؛ مثلاً پزشک عمومی، معلم، مددکار اجتماعی یا مأمور آزادی مشروط. بعضی حساب‌ها فقط برای ۱۸ سال به بالاست.
بیشتر بانک‌ها برای هویت گواهینامهٔ رانندگی یا پاسپورت می‌خواهند؛ اگر آنلاین درخواست می‌دهی، عکسش را، و اغلب یک سلفی هم. اگر این‌ها را نداری، ببین مدرک دیگری قبول می‌کنند یا نه؛ معمولاً در سایت خود بانک نوشته شده. مثلاً نامهای که هویت و آدرست را تأیید کند از ادارهٔ کار و کمک‌هزینه‌ها، ادارهٔ مالیات (HMRC)، جاب‌سنتر، شهرداری، پزشک عمومی‌ات، یک روحانی، یا کارفرما، کالج یا مؤسسهٔ آموزشی‌ات. دانشجوی خارجی، کارگر مهاجر، پناهنده یا پناهجو ممکن است مدرک‌های دیگری هم برای هویت و آدرس داشته باشد. ثبت‌نام در فهرست رأی‌دهندگان هم کمک میکند، چون بعضی بانک‌ها برای چک کردن از آن استفاده می‌کنند.
بانک میتواند حساب باز نکند و همیشه مجبور نیست دلیلش را بگوید، و معمولاً کاری از دستت برنمی‌آید. اگر سابقهٔ اعتباری بد (poor credit rating) داشته باشی، ممکن است حساب جاری معمولی ندهند. ولی بانک اجازه ندارد بهخاطر نژاد، جنسیت، معلولیت، مذهب یا گرایش جنسی با تو تبعیض بگذارد؛ اگر این‌طور شد، شاید بتوانی به Financial Ombudsman Service شکایت کنی.
«حساب پایه» (basic bank account) برای کسی است که بهخاطر سابقهٔ اعتباری بد، درآمد کم یا بدهی روی حساب قبلی، حساب معمولی نمی‌گیرد. میتوانی از هر بانک یا مؤسسهٔ مالی (building society) بخواهی؛ باید بگویند چنین حسابی دارند یا نه و شرطش چیست. حتی با بدهیهای بد قبلی یا حکم پرداختنشدهٔ دادگاه محلی (county court judgment) هم باید بتوانی حساب پایه بگیری. معمولاً برای باز کردنش پولی لازم نیست، کارمزد ندارد، حقوق و کمک‌هزینه به آن واریز می‌شود، نقد و چک واریز می‌کنی، قبض را با برداشت خودکار می‌دهی و از خودپرداز پول می‌گیری.
حساب پایه طبق سایت دولتی MoneyHelper برای باز کردن و استفاده رایگان است. فقط برای چند کار ممکن است پول بگیرند؛ مثلاً استفاده از کارت در خارج یا با ارز دیگر، یا گرفتن کپی صورت‌حساب. برای باز کردنش باید دستکم ۱۶ سال داشته باشی و بعضی بانک‌ها ۱۸ سال می‌خواهند. معمولاً اول باید برای حساب معمولی همان بانک درخواست بدهی؛ اگر شرایطش را نداشتی، باید به تو بگویند میتوانی حساب پایه بگیری یا نه. لازم نیست چک اعتباری را «قبول» شوی، ولی باید اجازهٔ چک را بدهی چون بانک از آن برای تأیید هویتت استفاده میکند. اگر درخواست حساب پایه‌ات رد شد، بپرس چرا؛ باید دلیلش را به تو بگویند، مگر اینکه بانک به کلاهبرداری یا پولشویی مشکوک باشد.
حساب پایه کم‌وکسری هم دارد: دسته‌چک و اضافه‌برداشت ندارد، و اگر برداشت خودکاری راه انداخته باشی و پول کافی در حساب نباشد، ممکن است جریمه شوی. اگر روی حساب قبلی‌ات اضافه‌برداشت یا بدهی داری و حساب پایه را در بانکی از همان گروه بانکی باز کنی، ممکن است از پول حساب تازه بدهی قبلی را بردارند؛ برای همین اگر کمک‌هزینه یا حقوق بازنشستگی دولتی می‌گیری، بهتر است حساب پایه را در بانکی از گروه دیگر باز کنی.
اگر هیچجا حساب ندادند، دو راه دیگر هست: حساب جاری در صندوق‌های غیرانتفاعی (credit union)، که ممکن است ماهانه کارمزد داشته باشد، و کارت پیشپرداخت (prepaid card)، که معمولاً مدرک هویت نمیخواهد و با آن خرید می‌کنی و پول نقد می‌گیری، ولی معمولاً نمی‌شود با آن پرداخت منظم راه انداخت. حواست باشد بانک ممکن است حساب پایه را ببندد اگر بیشتر از دو سال از آن استفاده نکنی یا از کشور بروی؛ در این حالت دستکم دو ماه قبل خبر می‌دهد.
قبل از باز کردن حساب باید شرایط، نرخ سود و کارمزدها را به تو بدهند. بعد از باز کردن، اگر بانک بخواهد شرایط را عوض کند، باید دستکم ۲ ماه قبل خبر بدهد، و تو تا ۶۰ روز بعد از خبر میتوانی حساب را بدون اطلاع قبلی و بدون هزینهٔ اضافه ببندی.
اگر بعداً خواستی بانکت را عوض کنی، اول حساب تازه را باز کن و بعد حساب قدیمی را ببند، و برداشت‌های خودکار و پرداخت‌های منظم را منتقل یا لغو کن. سرویس رایگان Current Account Switch Service ممکن است این کار را خودکار برایت انجام بدهد.
اگر کمک‌هزینهٔ Universal Credit می‌گیری، شاید بتوانی در طرح پس‌انداز دولت (Help to Save) شرکت کنی و برای هر £1 که پس‌انداز می‌کنی، 50p اضافه بگیری.
بانک‌ها اجازه ندارند برای کسی که برای ماندن در بریتانیا اجازهٔ اقامت لازم دارد ولی ندارد حساب باز کنند؛ مثلاً کسی که غیرقانونی وارد شده یا بعد از تمام شدن ویزا مانده است. بانک وضعیت اقامت را چک میکند. ما فقط اطلاعات عمومی می‌دهیم؛ اگر برای ثابت کردن وضعیت اقامتت کمک لازم داری، با یک مشاور مجاز حرف بزن.
نکته‌های مخصوص ایرانی‌ها
تازه رسیده‌ای و هنوز قبض به اسمت نیامده؟ از پزشک عمومی‌ات (اول ثبت‌نام کن)، شهرداری، کارفرما یا کالج و دانشگاهت نامهای بخواه که هویت و آدرست را تأیید کند. دانشجو، کارگر مهاجر، پناهنده یا پناهجو هستی؟ از بانک بپرس چه مدرک‌های دیگری قبول میکند؛ ممکن است مدرک مناسبی داشته باشی که خودت نمی‌دانی.
اگر حس کردی بهخاطر نژاد یا مذهبت حساب ندادند: بانک همیشه مجبور نیست دلیل ردش را بگوید، ولی اجازهٔ تبعیض بهخاطر نژاد یا مذهب را ندارد. اول از خود بانک شکایت کن، بعد از Financial Ombudsman Service کمک بگیر.
اگر میتوانی، در فهرست رأی‌دهندگان ثبت‌نام کن؛ بعضی بانک‌ها برای چک کردن از آن استفاده می‌کنند. قبل از امضا شرایط و کارمزدها را بخواه؛ برای حساب جاری و حساب پایه، بانک باید آن‌ها را طوری بدهد که فهمیدنش برایت راحت باشد.
کمک رایگان از کجا بگیرم
- Financial Ombudsman Service
اگر شکایتت را اول به بانک دادی و حل نشد. باید دستکم ۸ هفته به بانک وقت بدهی، مگر اینکه زودتر نامهٔ «بن‌بست» (letter of deadlock) بدهد؛ بعد تا ۶ ماه وقت داری شکایت کنی. تلفن: 0800 023 4567، از تلفن ثابت رایگان.
- Financial Conduct Authority (FCA)
نهاد ناظر بانک‌ها. به شکایت شخصی رسیدگی نمی‌کند، ولی می‌خواهد بداند اگر بانکی وظیفه‌اش را انجام نداده. تلفن: 0800 111 6768
- Citizens Advice
راهنمای کامل حساب بانکی و کمک در مشکل با بانک.
کلمه‌های روی نامه
سؤال‌های رایج
مدرک آدرس ندارم. چه کنم؟
بانک باید نامهای از یک آدم مسئول که تو را میشناسد قبول کند؛ مثلاً پزشک عمومی، معلم، مددکار اجتماعی یا مأمور آزادی مشروط.
بانک حساب نداد و دلیلش را هم نگفت. حق دارد؟
بانک میتواند حساب باز نکند و همیشه مجبور نیست دلیل بگوید. ولی اجازهٔ تبعیض بهخاطر نژاد، جنسیت، معلولیت، مذهب یا گرایش جنسی را ندارد. میتوانی «حساب پایه» را بخواهی یا بانک دیگری را امتحان کنی. اگر درخواست حساب پایه را رد کردند، باید دلیلش را بگویند، مگر اینکه به کلاهبرداری یا پولشویی مشکوک باشند.
«حساب پایه» چه فرقی با حساب معمولی دارد؟
معمولاً پولی برای باز کردنش لازم نیست و کارمزد ندارد، ولی دسته‌چک و اضافه‌برداشت ندارد. حقوق، کمک‌هزینه و نقد به آن واریز می‌شود و از خودپرداز پول می‌گیری.
سابقهٔ اعتباریام خراب است. باز هم حساب میدهند؟
ممکن است حساب جاری معمولی ندهند، ولی حتی با بدهیهای بد قبلی یا حکم پرداختنشدهٔ دادگاه هم باید بتوانی حساب پایه بگیری.
بانک شرایط حسابم را عوض کرده. چه کار کنم؟
بانک باید دستکم ۲ ماه قبل خبر بدهد. تا ۶۰ روز بعد از خبر میتوانی حساب را بدون هزینه ببندی.
از بانک شکایت دارم. کجا بروم؟
اول از خود بانک شکایت کن. اگر ظرف ۸ هفته حل نشد یا نامهٔ «بن‌بست» گرفتی، تا ۶ ماه وقت داری به Financial Ombudsman Service شکایت کنی.
هیچ مدرکی برای بانک ندارم. راهی هست؟
اول ببین بانک نامهای از شهرداری، پزشک عمومی، کارفرما یا کالجت را قبول میکند یا نه. اگر هیچجا حساب ندادند، کارت پیشپرداخت (prepaid card) معمولاً مدرک هویت نمیخواهد.
از بانک شکایت کردهام. چقدر وقت دارند جواب بدهند؟
اگر شکایت دربارهٔ پرداخت باشد، ۱۵ روز؛ برای بقیهٔ موضوعها، ۸ هفته. اگر راضی نبودی یا جواب نیامد، تا ۶ ماه وقت داری سراغ Financial Ombudsman Service بروی که رایگان است.
منبع‌ها
- Getting a bank account citizensadvice.org.uk
- Fee-free basic bank accounts moneyhelper.org.uk
این مطلب از روی این صفحه‌های رسمی نوشته شده و آخرین بار ۱۹ اکتبر ۲۰۲۶ با آن‌ها بررسی شده است.